JAMNAGAR 361005 GUJARAT, INDIA
મુખ્ય પાના પર પાછા જાઓ
JAMNAGAR MIRROR
દેશ-વિદેશ

દક્ષિણ આફ્રિકામાં પર્યાવરણીય જાગૃતિ: આક્રમક માછલીઓ દૂર થતાં લુપ્તપ્રાય 'ડોરિંગ ફાયરી રેડફિન' પ્રજાતિને મળ્યું નવજીવન

દક્ષિણ આફ્રિકામાં પર્યાવરણીય જાગૃતિ: આક્રમક માછલીઓ દૂર થતાં લુપ્તપ્રાય 'ડોરિંગ ફાયરી રેડફિન' પ્રજાતિને મળ્યું નવજીવન
દક્ષિણ આફ્રિકાની બ્રીકક્રાન્સ નદીમાંથી હાનિકારક સ્પોટેડ બાસ માછલીઓને સફળતાપૂર્વક હટાવવામાં આવતા, અત્યંત સંકટમાં મુકાયેલી 'ડોરિંગ ફાયરી રેડફિન' માછલીનું નિવાસસ્થાન માત્ર ૨ કિલોમીટરથી વધીને ૧૦ કિલોમીટર સુધી વિસ્તર્યું છે.

દક્ષિણ આફ્રિકાના સેડરબર્ગ ક્ષેત્રમાં આવેલી બ્રીકક્રાન્સ નદી જળચર જીવસૃષ્ટિના સંરક્ષણ માટે હાલમાં વૈશ્વિક સ્તરે ચર્ચાનું કેન્દ્ર બની છે. ૧૯૩૦ના દાયકામાં ફિશિંગના શોખ માટે આયાત કરવામાં આવેલી 'સ્પોટેડ બાસ' નામની આક્રમક વિદેશી માછલીઓ સ્થાનિક ઇકોસિસ્ટમ માટે મોટો ખતરો બની ગઈ હતી. કેપનેચરના ફાઉનલ ઇકોલોજિસ્ટ માર્ટિન જોર્ડનના જણાવ્યા અનુસાર, આ શિકારી માછલીઓ કદમાં નાની સ્થાનિક પ્રજાતિઓને ઝડપથી ખોરાક તરીકે ખાઈ જાય છે, જેના કારણે દક્ષિણ આફ્રિકાની મોટાભાગની સ્થાનિક મીઠા પાણીની માછલીઓનું અસ્તિત્વ જોખમમાં મુકાયું હતું. આ ગંભીર પરિસ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને, વર્ષ ૨૦૨૩માં એક વિશેષ સંરક્ષણ અભિયાનની શરૂઆત કરવામાં આવી હતી, જેણે આજે સકારાત્મક પરિણામો આપ્યા છે.

આ મહત્ત્વપૂર્ણ પર્યાવરણીય પુનઃસંગ્રહ પ્રોજેક્ટ ફ્રેશવોટર રિસર્ચ સેન્ટર (FRC), કેપનેચર અને ફિન્બોસ ફિશ ટ્રસ્ટના સંયુક્ત સહયોગથી ચલાવવામાં આવી રહ્યો છે. દક્ષિણ ગોળાર્ધની ઉનાળાની સિઝનમાં હાથ ધરવામાં આવતી આ ઝુંબેશ દરમિયાન જાળ, સ્પિયર ગન અને ઇલેક્ટ્રોફિશિંગ સાધનોની મદદથી નદીના નિર્ધારિત વિસ્તારોમાંથી આક્રમક સ્પોટેડ બાસને યાંત્રિક રીતે દૂર કરવામાં આવે છે. આ પ્રોજેક્ટનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય અત્યંત સંકટગ્રસ્ત ગણાતી 'ડોરિંગ ફાયરી રેડફિન' (Pseudobarbus doring) માછલીની વસ્તીને બચાવવાનો હતો, જેની ગણતરીની જ પ્રજાતિઓ આ નદીમાં બચી હતી. અગાઉ આ નાની માછલીઓ નદીના માત્ર બે કિલોમીટરના વિસ્તાર પૂરતી જ સીમિત થઈ ગઈ હતી, પરંતુ આ સફળ અભિયાનને કારણે હવે તેમનો વ્યાપ વધીને દસ કિલોમીટર સુધીનો થઈ ગયો છે.

માત્ર વિદેશી માછલીઓને દૂર કરવી જ પૂરતી નથી પરંતુ ભવિષ્યમાં તેઓ પાછી ન ફરે તે પણ એટલું જ જરૂરી છે, જેને ધ્યાનમાં રાખીને સંરક્ષણ ટીમે નદીના નીચાણવાળા વિસ્તારમાં એક મજબૂત માછલી બેરિયર (બંધ) પણ તૈયાર કર્યું છે. આ દીર્ઘદ્રષ્ટિપૂર્ણ આયોજનના કારણે પુનઃસ્થાપિત કરાયેલા જળક્ષેત્રમાં સ્પોટેડ બાસનો પુનઃપ્રવેશ અટકી ગયો છે અને સ્થાનિક પ્રજાતિઓને સુરક્ષિત વાતાવરણ મળ્યું છે. આ પ્રોજેક્ટ માત્ર પર્યાવરણ અને વન્યજીવ સંરક્ષણ પૂરતો મર્યાદિત નથી, પરંતુ તે સ્થાનિક સમુદાયના લોકોને રોજગારીની તકો પૂરી પાડીને પ્રદેશમાં જળચર સંરક્ષણ ક્ષમતાનો પણ વિકાસ કરી રહ્યો છે, જે ભવિષ્યની ઇકો-લોજિકલ સફળતા માટે એક ઉત્તમ ઉદાહરણ પૂરું પાડે છે.

દેશ-વિદેશ વિભાગના વધુ સમાચાર

LATEST ARTICLES