ભારતીય સંસ્કૃતિ અને દરેક ઘરમાં દેશી ઘીનો ઉપયોગ માત્ર ભોજનના સ્વાદ વધારવા પૂરતો સીમિત નથી, પરંતુ વર્ષોથી તેનો ઉપયોગ ઘરેલુ ઉપચાર અને ત્વચાની સંભાળ માટે પણ થતો આવ્યો છે. ઘણા લોકો રાત્રે સૂતા પહેલા પગના તળિયા પર ઘીની مالિશ કરવાનું પસંદ કરે છે, જે ત્વચાનો ભેજ જાળવી રાખીને ફાટેલી એડીઓને નરમ બનાવે છે અને ગાઢ નિંદ્રા તેમજ માનસિક તણાવ મુક્તિમાં પણ મદદરૂપ સાબિત થાય છે. આ ઉપરાંત, પરંપરાગત માન્યતાઓ અનુસાર નાભિમાં ઘી લગાવવાથી પાચનતંત્ર મજબૂત બને છે, કબજિયાતની સમસ્યા દૂર થાય છે અને હોર્મોન્સનું સંતુલન જળવાઈ રહે છે, જોકે શુષ્ક ત્વચા માટે યોગ્ય મોઇશ્ચરાઇઝરનો વિકલ્પ પણ એટલો જ અસરકારક છે.
બીજી બાજુ, કેટલાક ઘરેલુ નુસ્ખાઓ સ્વાસ્થ્ય માટે જોખમી પણ સાબિત થઈ શકે છે જેની પૂરતી જાણકારી હોવી આવશ્યક છે. અજાણતામાં શરીરનો કોઈ ભાગ દાઝી જાય કે નાની ઈજા થાય ત્યારે તેના પર તરત જ ઘી લગાવવાની જૂની પ્રથા આજે પણ પ્રચલિત છે, પરંતુ તબીબી નિષ્ણાતોના મતે આવું કરવાથી ઘા પર સંક્રમણ અથવા ઇન્ફેક્શનનું જોખમ નોંધપાત્ર રીતે વધી જાય છે. આવી સ્થિતિમાં ઘી લગાવવાને બદલે દાઝેલા ભાગ પર ઠંડુ વહેતું પાણી રેડવું જોઈએ અને ગંભીરજાના કિસ્સામાં ત્વરિત તબીબી સારવાર લેવી હિતાવહ છે. તેવી જ રીતે, આંખોની આસપાસ કે પાંપણો પર ઘી લગાવવાથી તે લાંબી થશે કે દૃષ્ટિ સુધરશે તેવા કોઈ વૈજ્ઞાનિક પુરાવા ઉપલબ્ધ નથી, જેથી નાજુક આંખોની આસપાસ કોઈપણ પ્રકારના પ્રયોગો કરવાનું ટાળવું જોઈએ.
આહારની દૃષ્ટિએ વિચારીએ તો, સંતુલિત આહારમાં મર્યાદિત માત્રામાં દેશી ઘીનું સેવન શરીરને પોષણ પૂરું પાડે છે, પરંતુ તેમાં સેચ્યુરેટેડ ફેટનું પ્રમાણ વધુ હોવાથી તેનું સેવન હંમેશા નિયંત્રિત રાખવું જરૂરી છે. કોઈપણ પ્રકારના પરંપરાગત ઉપાયો કે ઘરેલુ નુસ્ખાઓ અપનાવતા પહેલાં તે વૈજ્ઞાનિક કે તબીબી દૃષ્ટિએ કેટલા યોગ્ય છે તેની સ્પષ્ટતા મેળવી લેવી સમજદારી ભરેલું પગલું છે. સ્વાસ્થ્ય સંબંધિત આ લેખ માત્ર સામાન્ય જાણકારી માટે છે, તેથી કોઈપણ નવો ઉપચાર શરૂ કરતા પહેલા ડૉક્ટર કે આરોગ્ય નિષ્ણાતની સલાહ અવશ્ય લેવી જોઈએ.
