હિન્દુ પંચાંગ અને ધાર્મિક ગ્રંથો અનુસાર, કાર્તિક મહિનાના શુક્લ પક્ષની દ્વાદશી તિથિએ તુલસી વિવાહનું પર્વ અત્યંત શ્રદ્ધા અને ઉલ્લાસ સાથે ઉજવવામાં આવે છે. આ ખાસ દિવસે જગતના પાલનહાર ભગવાન વિષ્ણુના સ્વરૂપ એવા શાલિગ્રામ અને દેવી તુલસીના લગ્નની વિધિઓ શાસ્્રોક્ત મંત્રોચ્ચાર સાથે કરવામાં આવે છે. ધાર્મિક માન્યતાઓ મુજબ, આ દિવસે ઘરોમાં તુલસીના છોડને કન્યાની જેમ સુંદર વસ્ત્રો અને આભૂષણોથી શણગારવામાં આવે છે. એવું પણ માનવામાં આવે છે કે જે પરિવારોમાં પુત્રી નથી હોતી, તેઓ તુલસી વિવાહ સંપન્ન કરાવીને કન્યાદાનનું ઉત્તમ પુણ્ય પ્રાપ્ત કરે છે, જેનાથી ઘરમાં સુખ, શાંતિ અને સમૃદ્ધિનો વાસ થાય છે.
કેલેન્ડરની ગણતરી મુજબ, આ વર્ષે કાર્તિક શુક્લ દ્વાદશી તિથિ ૨૧ નવેમ્બરના રોજ સવારે ૬:૩૦ વાગ્યે શરૂ થઈને ૨૨ નવેમ્બરના રોજ સવારે ૪:૫૬ વાગ્યે સમાપ્ત થશે. શાસ્ત્રોમાં ઉદયતિથિનું વિશેષ મહત્વ હોવાને કારણે, તુલસી વિવાહ ૨૧ નવેમ્બર ૨૦૨૬, શનિવારના રોજ મનાવવામાં આવશે, જ્યારે દેવઉઠની એકાદશી ૨૦ નવેમ્બર, ૨૦૨૬ના રોજ ઉજવાશે. પૂજાના શુભ મુહૂર્તની વાત કરીએ તો, શાસ્ત્રોમાં સાંજના સમયને તુલસી વિવાહ માટે સર્વોત્તમ માનવામાં આવ્યો છે. આ દિવસે ગોધૂળી વેળા એટલે કે સાંજે ૫:૨૫ થી ૫:૫૨ વાગ્યા સુધીનો સમય પૂજા અને લગ્ન વિધિ માટે અત્યંત શુભ અને ફળદાયી રહેશે.
તુલસી વિવાહ સાથે સંકળાયેલી પૌરાણિક કથા પણ એટલી જ રોચક અને મહત્વપૂર્ણ છે. માતા તુલસીને દેવી લક્ષ્મીનું જ સ્વરૂપ માનવામાં આવે છે અને ભગવાન શાલિગ્રામને ભગવાન વિષ્ણુનો અવતાર ગણવામાં આવે છે. પૌરાણિક કથા અનુસાર, વૃંદા નામની પરમ ભક્તની નિષ્ઠા અને તપસ્યાથી પ્રસન્ન થઈને ભગવાન વિષ્ણુએ તેમને તુલસીના રૂપમાં પૂજનીય બનવાનું વરદાન આપ્યું હતું. ત્યારથી તુલસીનો છોડ પવિત્ર માનવામાં આવે છે. વળી, જે યુવક-યુવતીઓના લગ્નમાં અડચણો આવતી હોય કે વિલંબ થતો હોય, તેમના માટે પણ તુલસી વિવાહ કરવા અત્યંત લાભદાયી અને મનોકામના પૂર્તિ કરનાર સાબિત થાય છે.
