છત્તીસગઢના કોંડાગাঁવ સ્થિત ગવર્નમેન્ટ ગુંદાદુર પીજી કોલેજમાં પોલિટિક્સ સાયન્સના ગેસ્ટ લેક્ચરર તરીકે ફરજ બજાવતી 34 વર્ષીય પુષ્પા જયસ્વાલે હાઈકોર્ટમાંથી મોટો વિજય મેળવ્યો છે. તેઓ 16 ઓગસ્ટ 2024થી કોલેજમાં સેવા આપી રહ્યા છે અને તેમણે મેટરનિટી લીવ લીધા બાદ 19 ઓગસ્ટ 2026ના રોજ ફરી પોતાની ડ્યુટી સંભાળી લીધી હતી. પરંતુ, આ રજા દરમિયાનના સમયગાળાનું મોનેટરી બેનિફિટ્સ કે પગાર સરકાર દ્વારા ચૂકવવામાં આવ્યો ન હતો. સરકારી અધિકારીઓએ મે 2026 અને ઓગસ્ટ 2026માં કરવામાં આવેલી રજૂઆતો છતાં રાહત ન આપતા તેમણે હાઈકોર્ટના દરવાજા ખટખટાવ્યા હતા અને મેટરનિટી બેનિફિટ એક્ટ, 1961 હેઠળ પોતાના હકોની માંગ કરી હતી.
આ કેસની સુનાવણી દરમિયાન રાજ્ય સરકારના વકીલે દલીલ કરી હતી કે પુષ્પા જયસ્વાલ કોઈ રેગ્યુલર કર્મચારી નથી, તેથી તેઓ મેટરનિટી બેનિફિટ્સનો દાવો કરી શકે નહીં અને સરકારના 17 જુલાઈ 2026ના સર્ક્યુલર મુજબ તેઓ આ લાભ માટે પાત્ર નથી. જોકે, જસ્ટિસ વિભુ દત્તા ગુરુએ સુપ્રીમ કોર્ટના અગાઉના ચુકાદાઓ અને મેટરનિટી બેનિફિટ એક્ટની કલમોની ઝીણવટભરી તપાસ કરી હતી. કોર્ટે નોંધ્યું હતું કે કાયદામાં ક્યાંય એવું નથી લખ્યું કે મેટરનિટી બેનિફિટ્સ માત્ર રેગ્યુલર કર્મચારીઓને જ મળે અને કેઝ્યુઅલ કે ગેસ્ટ કર્મચારીઓને બાકાત રાખવામાં આવે. ખાસ વાત એ હતી કે પુષ્પા જયસ્વાલ પણ રેગ્યુલર લેક્ચરર જેવી જ તમામ ડ્યુટી અને જવાબદારીઓ નિભાવતા હતા, જેથી માત્ર ગેસ્ટ લેક્ચરર હોવાના નાતે તેમને આર્થિક લાભથી વંચિત રાખવા અયોગ્ય છે.
તારીખ 27 ઓક્ટોબર 2026ના રોજ આપેલા આ મહત્વપૂર્ણ ઓર્ડરમાં હાઈકોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે મેટરનિટી લીવ મંજૂર થયા બાદ તેના સમયગાળાનો પગાર રોકી શકાય નહીં. અગાઉ સુપ્રીમ કોર્ટે પણ ડૉ. કવિતા યાદવ અને મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન ઓફ દિલ્હી વિરુદ્ધ ફીમેલ વર્કર્સ કેસમાં એવું તારણ આપ્યું હતું કે કાયદાકીય યોગ્યતા પૂરી થતી હોય ત્યારે રોજગારીનું સ્વરૂપ કે કરારની મુદત મેટરનિટી લાભો મેળવવામાં અડચણરૂપ બની શકે નહીં. આ સિદ્ધાંતોના આધારે હાઈકોર્ટે રાજ્ય સત્તાવાળાઓને આદેશ આપ્યો છે કે તેઓ ઓર્ડરની કોપી મળ્યાના 3 મહિનાની અંદર અરજદારના બાકી પગારના દાવા પર નિયમોનુસાર યોગ્ય નિર્ણય લે.
