અરબી સમુદ્રના ઊંડા પાણીમાંથી માછલીની એક નવી અને અદ્ભુત પ્રજાતિ મળી આવી છે, જેનું નામ ભારતના દિગ્ગજ ઓસન ઇજનેર ડૉ. એમ.વી. રામના મૂર્તિના નામ પરથી ટેટ્રોનાર્સે રામનામૂર્તિ (Tetronarce ramanamurthyi) રાખવામાં આવ્યું છે. આ પ્રજાતિને સામાન્ય રીતે અરેબિયન બ્લેક ઇલેક્ટ્રિક રે તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. ઝૂઓલોજિકલ સર્વે ઓફ ઇન્ડિયા (ZSI) દ્વારા 27 ઓક્ટોબર, 2026ના રોજ આ મોટી શોધની જાહેરાત કરવામાં આવી હતી. મરીન સાયન્સ, ઓસન ઇજનેરિંગ અને દરિયાઈ જોખમો સામે રક્ષણ આપવાના ક્ષેત્રે ડૉ. મૂર્તિ દ્વારા કરવામાં આવેલા અમૂલ્ય યોગદાનની કદરરૂપે આ નવો ઇતિહાસ રચવામાં આવ્યો છે. ડૉ. મૂર્તિ હાલમાં અર્થ સાયન્સ મંત્રાલય હેઠળના ભારત સરકારના ડીપ ઓશન મિશનના મિશન ડાયરેક્ટર તરીકે સેવા આપી રહ્યા છે.
આ નવી પ્રજાતિની શોધ ચેન્નાઈ સ્થિત ઝેડએસઆઈના મરીન બાયોલોજી રીજનલ સેન્ટરના સાયન્ટિસ્ટ ડૉ. કે.કે. બિનીશ અને જુનિયર રિસર્ચ ફેલો અનિલ કાશીનાથ દ્વારા કરવામાં આવી હતી. આ રિસર્ચમાં યુએસની મોસ લેન્ડિંગ મરીન લેબોરેટરીઝના ડૉ. ડેવિડ એ. એબર્ટ પણ જોડાયા હતા. વૈજ્ઞાનિકોએ ભારતના દક્ષિણ-પશ્ચિમ કિનારેથી એકત્રિત કરેલા 9 સેમ્પલના આધારે આ પ્રજાતિની ઓળખ કરી છે. આ માછલીનો ઉપરનો ભાગ ઘેરો વાદળી-કાળો કે ઘેરો ભુરો રંગ ધરાવે છે અને તેની ડીએનએ સિક્વેન્સિંગ દ્વારા પણ આ એક તદ્દન અલગ પ્રજાતિ હોવાની પુષ્ટિ કરવામાં આવી છે. આ શોધ ઝૂટાક્સા (Zootaxa) નામના આંતરરાષ્ટ્રીય જર્નલમાં પ્રકાશિત થઈ છે, અને ઉત્તર હિંદ મહાસાગરમાં ટેટ્રોનાર્સે જીનસની હાજરી નોંધાયાનો આ પહેલો સત્તાવાર રેકોર્ડ છે.
આઈઆઈટી મદ્રાસમાંથી ઓસન ઇજનેરીમાં માસ્ટર્સ અને ડૉક્ટરેટ મેળવનાર ડૉ. મૂર્તિએ અગાઉ નેશનલ સેન્ટર ફોર કોસ્ટલ રિસર્ચ (NCCR) અને નેશનલ ઇન્સ્ટિટ્યુટ ઓફ ઓશન ટેકનોલોજી (NIOT) જેવી સંસ્થાઓમાં મહત્ત્વની ભૂમિકાઓ ભજવી છે. તેમણે પુડુચેરીમાં બીચ રેસ્ટોરેશન, ગુજરાત અને તામિલનાડુમાં ઓફશોર વિન્ડ ડેવલપમેન્ટ તેમજ મુંબઈ અને ચેન્નાઈ માટે અર્બન ફ્લડ વોર્નિંગ સિસ્ટમ જેવા પ્રોજેક્ટ્સ પર કામ કર્યું છે. તેમના આ શાનદાર પ્રદાન માટે તેમને 2021માં નેશનલ અવોર્ડ ઓફ એક્સેલન્સ ઇન ઓશન ટેકનોલોજી અને 2010માં નેશનલ જ્યો સિયન્સ અવોર્ડ પણ મળી ચૂક્યા છે. ઉત્તર હિંદ મહાસાગરની દરિયાઈ જૈવવિવિધતામાં આ નવા ઉમેરાથી દરિયાઈ જીવસૃષ્ટિ પરના સંશોધનોને આગામી સમયમાં વેગ મળશે.
