દેશની ટોચની અદાલતે ડિજિટલ પર્સનલ ડેટા પ્રોટેક્શન (DPDP) એક્ટ 2023 અને તેના 2025ના નિયમોને પડકારતી અરજી પર કેન્દ્ર સરકાર પાસેથી જવાબ માંગ્યો છે. દેશની 21 દિગ્ગજ ન્યૂઝ ઓર્ગેનાઈઝેશન્સનું પ્રતિનિધિત્વ કરતી ડિજિટલ ન્યૂઝ પબ્લિશર્સ એસોસિએશન (DNPA) દ્વારા આ અરજી દાખલ કરવામાં આવી છે. પબ્લિશર્સનું કહેવું છે કે આ કાયદામાં પત્રકારત્વ માટે કોઈ ખાસ છૂટ કે અપવાદ રાખવામાં આવ્યો નથી, જેના કારણે ભવિષ્યમાં ન્યૂઝ ગેધરિંગનું કામ મુશ્કેલ બની શકે છે અને સામાન્ય નાગરિકોના માહિતી મેળવવાના અધિકાર પર પણ વિપરીત અસર પડી શકે છે. સંસદ દ્વારા ઓગસ્ટ 2023માં પાસ કરવામાં આવેલો આ કાયદો ડિજિટલ ડેટા પ્રોટેક્શન માટેનો પહેલો વ્યાપક કાયદો છે, જેમાં ડેટા બ્રીચ થવા પર 250 કરોડ રૂપિયા સુધીના ભારી દંડની જોગવાઈ કરવામાં આવી છે.
આ નવા કાયદા મુજબ કોઈપણ સંસ્થા કે જે ડેટા પ્રોસેસ કરે છે તેને ડેટા ફિડ્યુશિયરી કહેવામાં આવે છે, અને તેણે વ્યક્તિના ડેટાનો ઉપયોગ કરવા માટે કાં તો તેની મંજૂરી લેવી પડે છે અથવા કાયદાની કલમ 7માં જણાવેલ મર્યાદિત ઉપયોગોનું પાલન કરવું પડે છે. મિનિસ્ટ્રી ઓફ ઈલેક્ટ્રોનિક્સ એન્ડ ઈન્ફોર્મેશન ટેક્નોલોજી (MeitY) દ્વારા ગત 13 નવેમ્બર 2025ના રોજ આના નિયમો નોટિફાઈ કરવામાં આવ્યા છે, જેને આગામી 18 મહિનામાં તબક્કાવાર લાગુ કરવામાં આવશે. પબ્લિશર્સનો મુખ્ય વાંધો એ વાતનો છે કે કાયદાની કલમ 7 કે કલમ 17માં ન્યૂઝ રિપોર્ટિંગ માટે કોઈ રાહત આપવામાં આવી નથી. અગાઉના 2018, 2019 અને 2021ના ડ્રાફ્ટમાં પત્રકારત્વ માટે વિશેષ છૂટછાટો રાખવામાં આવી હતી, પરંતુ આ નવા કાયદા હેઠળ હવે કોઈપણ પત્રકારે કોઈ વ્યક્તિ વિશે લખતા પહેલા તેની પાસેથી મંજૂરી લેવી પડે તેવી વિચિત્ર સ્થિતિ ઊભી થઈ શકે છે.
આ ઉપરાંત, વિવાદિત નિયમ 23 અંતર્ગત કેન્દ્ર સરકાર કોઈપણ ડેટા ફિડ્યુશિયરી કે મિડિયેટર પાસેથી માહિતી માંગી શકે છે અને તે માહિતી માંગવામાં આવી છે તેની જાહેરમાં સ્પષ્ટતા કરવા પર પણ પ્રતિબંધ મૂકી શકે છે. આ અરજીમાં આરટીઆઈ (RTI) એક્ટની કલમ 8(1)(j) માં કરવામાં આવેલા ફેરફારોને પણ ટાર્ગેટ કરવામાં આવ્યા છે, જે અગાઉ વ્યાપક જનહિતના મામલામાં પર્સનલ માહિતી જાહેર કરવાની છૂટ આપતા હતા પરંતુ હવે તેમાં ફેરફાર કરીને માત્ર પર્સનલ માહિતી હોવાના આધારે જ માહિતી રોકી શકાશે. આ ગંભીર મુદ્દે હવે સુપ્રીમ કોર્ટમાં આગામી સુનાવણી દરમિયાન કેન્દ્ર સરકાર શું પક્ષ રજૂ કરે છે તેના પર દેશભરના મીડિયા જગતની નજર ટકેલી છે.
