પુણેથી સામે આવેલા અહેવાલ મુજબ, ભારતમાં ટેક્સટાઈલ અને ગારમેન્ટ્સ સેક્ટરમાં એક્સપોર્ટ વધારવા માટે થઈ રહેલા નવા ફ્રી ટ્રેડ એગ્રીમેન્ટ્સને કારણે કપાસની અછત આગામી દિવસોમાં વધુ વરંસી શકે છે. હવામાનની માઠી અસર એટલે કે અલ નિનોને કારણે દેશમાં કપાસનું સ્થાનિક ઉત્પાદન ઘટી રહ્યું છે, અને સપ્ટેમ્બર 2027માં પૂરા થનારા ક્રોપ યર દરમિયાન ઉત્પાદન 3.4% ઘટીને નવા તળિયે પહોંચવાની આશંકા વ્યક્ત કરવામાં આવી છે. બીજી બાજુ, 2025-26ના વર્ષમાં કપાસની આયાત વધીને રેકોર્ડ 71 લાખ બેલ્સ પર પહોંચી ગઈ છે, જે ગત વર્ષે 57.4 લાખ બેલ્સ હતી. છેલ્લા 1 મહિનામાં જ કપાસના ભાવમાં 7%થી વધુનો વધારો નોંધાયો છે.
ઉદ્યોગના અગ્રણીઓના જણાવ્યા અનુસાર, 31 ઓક્ટોબરે પૂરી થતી કપાસની આયાત ડ્યુટીની મુક્તિની ડેડલાઈન પહેલા જ ભાવ ઊંચકાઈ ગયા છે. સરકારે 1 જૂનથી 31 ઓક્ટોબર સુધી કાચા કપાસ પરની 11% આયાત ડ્યુટી માફ કરી હતી. 1 ઓક્ટોબરથી નવું કપાસ વર્ષ શરૂ થતાં જ બેંચમાર્ક ગુજરાત 29-મિલીમીટર કપાસના હાજર ભાવ ₹4,500 વધીને ₹68,500 પ્રતિ કેન્ડી થઈ ગયા છે. સધર્ન ઇન્ડિયા મિલ્સ એસોસિએશન (SIMA) દ્વારા નાણાપ્રધાન નિર્મલા સીતારમણને લખવામાં આવેલા પત્ર મુજબ, દેશમાં 2025-26 દરમિયાન આશરે 34 કરોડ બેલ્સ કપાસ વપરાયો હતો અને લગભગ 71 લાખ બેલ્સ આયાત કરવામાં આવ્યો હતો. યુકે સાથેના એફટીએને કારણે બ્રિટનમાંથી એક્સપોર્ટ ડિમાન્ડ વધી છે અને આગામી સિઝનમાં કપાસની માંગ 3.6 કરોડ બેલ્સને વટાવી શકે છે, જ્યારે ડિમાન્ડ અને સપ્લાય વચ્ચેનું અંતર વધીને 90 લાખ બેલ્સ સુધી પહોંચવાનો અંદાજ છે.
અલ નિનો અને દુકાળ જેવી સ્થિતિને કારણે કપાસનો પાક પ્રભાવિત થયો છે અને ઉત્પાદન 2.8 કરોડ બેલ્સથી પણ નીચે જઈ શકે છે, જેનાથી સારી ક્વોલિટીના કપાસની અછત સર્જાશે. જો 2027માં EU સાથેનું એફટીએ લાગુ થશે તો માંગમાં વધુ ઉછાળો આવશે. હાલમાં કપાસના ભાવ મિનિમમ સપોર્ટ પ્રાઈસથી પણ ઉપર ચાલી રહ્યા છે, અને સામે યાતના ભાવ તે પ્રમાણમાં ન વધતા જિગિંગનું કામ મુશ્કેલ બન્યું છે. ભેજની અછતના કારણે ખેડૂતોએ પાકમાં માત્ર એક જ વાર કપાસ વીણવાનું પસંદ કર્યું છે અને ખેતરો ખાલી કરી દીધા છે, જેથી યીલ્ડ પણ ઘટવાની પૂરી શક્યતા છે.
