આજે પણ આચાર્ય ચાણક્યની નીતિઓ આપણને જીવન જીવવાની સાચી રાહ ચીંધે છે. વાત જ્યારે પરિવાર અને સંતાનોની આવે ત્યારે ચાણક્યજીએ બહુ જ સચોટ વાતો કહી છે. તેમના જણાવ્યા અનુસાર, પુત્રની ટેવો અને તેના વર્તનની સીધી અસર સમગ્ર કુટુંબ પર પડે છે. એક સદાચારી અને સંસ્કારી દીકરો માત્ર પોતાની જ નહીં, પણ આખા પરિવારની પ્રગતિ અને માન-સન્માન વધારવામાં નિમિત્ત બને છે. આનાથી વિપરીત, જો સંતાન ખોટા રસ્તે ચડે તો પરિવાર માટે ગંભીર મુશ્કેલીઓ ઊભી થઈ શકે છે. ચાણક્ય નીતિમાં એક સૂકા ઝાડનું ઉદાહરણ આપીને સમજાવવામાં આવ્યું છે કે જંગલમાં જો એક સૂકું વૃક્ષ સળગે તો તેની આગથી આખું જંગલ બળીને ખાખ થઈ જાય છે. બસ તેવી જ રીતે, અયોગ્ય અને દૂષિત આચરણ ધરાવતો પુત્ર સમગ્ર પરિવારની પ્રતિષ્ઠાને માટીમાં મેળવી દે છે. આથી સંતાને પોતાની ટેવો પ્રત્યે હંમેશાં સતર્ક રહેવું જોઈએ અને એવું કોઈ કામ ન કરવું પડે જેનાથી માતા-પિતાએ શરમ અનુભવવી પડે.
બીજી બાજુ, જો સંતાન ગુણવાન અને સુશિક્ષિત હોય તો તે આખા પરિવારનું નામ રોશન કરી દે છે. આચાર્ય ચાણક્ય કહે છે કે જે રીતે આકાશમાં એકલો ચંદ્ર રાત્રિના અંધકારને દૂર કરીને ચારેય તરફ શીતળ ચાંદની ફેલાવે છે, તે જ રીતે એક જ સંસ્કારી પુત્ર પોતાના કુળને ગૌરવ અને અપાર ખુશીઓ આપે છે. આનો સીધો અર્થ એ છે કે પરિવારનું નામ રોશન કરવા માટે સંતાનોની સંખ્યા મહત્વની નથી, પણ એક જ લાયક દીકરો પૂરતો છે જે પોતાના જ્ઞાન અને સારા વ્યવહારથી વડીલોનું માથું ગર્વથી ઊંચું કરી શકે.
આજના સમયમાં દરેક માતા-પિતા ઈચ્છે છે કે તેમનું સંતાન આદર્શ બને. આ માટે ચાણક્ય નીતિ અનુસાર આદર્શ સંતાનમાં 5 વિશેષ ગુણો હોવા ખૂબ જરૂરી છે. પહેલો ગુણ એ છે કે સંતાને હંમેશાં શિક્ષણને પ્રાથમિકતા આપવી જોઈએ જેથી સાચું જ્ઞાન મેળવીને તે યોગ્ય અને અયોગ્ય વચ્ચેનો ભેદ સમજી શકે. બીજો ગુણ છે માતા-પિતા અને વડીલોનું સન્માન કરવું, તેમના અનુભવોનું માન જાળવવું અને તેમની લાગણીઓને સમજવી. ત્રીજો મહત્વનો ગુણ છે પોતાની જવાબદારીઓ સારી રીતે નિભાવવી અને મુશ્કેલ સમયમાં પરિવારનો મજબૂત સહારો બનવું. ચોથો ગુણ છે જીવનમાં પ્રામાણિકતા અને અનુશાસન અપનાવવું, હંમેશાં સત્યનો સાથ આપવો અને સૌની સાથે સારો વ્યવહાર રાખવો. પાંચમો અને અંતિમ ગુણ એ છે કે કિસ્મત કે ભાગ્યના ભરોસે બેસી રહેવાને બદલે સખત મહેનત પર ભરોસો રાખીને સત્કર્મો દ્વારા પોતાનું તેમજ સમગ્ર પરિવારનું ભવિષ્ય ઉજ્જવળ બનાવવું.
