સારાંશ: ઇઝરાયેલમાં યોજાનારી ચૂંટણીના પરિણામો માત્ર દેશની રાજનીતિ જ નહીં, પરંતુ ઈરાન સામેના યુદ્ધ અને અમેરિકા સાથેના સંબંધો પર પણ ઊંડી અસર પાડી શકે છે. લાંબા સમયથી પીએમ રહેલા બેન્જામિન નેતન્યાહુ સામે કઠિન પડકાર છે. જો તેઓ હારે છે, તો ઇઝરાયેલની લશ્કરી નીતિમાં આક્રમકતા ઘટી શકે છે અને રાજદ્વારી માર્ગો ખુલી શકે છે, જો કે ઈરાન અને અમેરિકા વચ્ચેના સમીકરણો પર જ અસલી ભવિષ્ય નિર્ભર છે.
ઇઝરાયેલના સૌથી લાંબા સમય સુધી વડાપ્રધાન રહેલા બેન્જામિન નેતન્યાહુ માટે મંગળવારે યોજાનારી ચૂંટણી અત્યંત નિર્ણાયક સાબિત થવાની છે. 2023ની 7 ઓક્ટોબરના હમાસના હુમલા અને ગાઝા, લેબનાન તેમજ ઈરાન સાથેના યુદ્ધો પછી આ પહેલી રાષ્ટ્રીય ચૂંટણી છે. નેતન્યાહુએ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના સમર્થનનો ઉપયોગ કરીને એવો દાવો કર્યો છે કે માત્ર તેમનું નેતન્યાહુ જ ઈરાન સામે અમેરિકન એક્શન સુરક્ષિત કરી શકે છે. ટ્રમ્પે પણ ઇઝરાયેલીઓને તેમને ફરીથી ચૂંટવા માટે અપીલ કરી છે, પરંતુ જમીની હકીકત થોડી જટિલ છે. જો નેતન્યાહુ હારે છે, તો ઇઝરાયેલ દ્વારા નવા એરસ્ટ્રાઈક્સ માટેનું રાજકીય દબાણ ઓછું થઈ શકે છે, જો કે તેનાથી અમેરિકા-ઈરાન યુદ્ધનો ખતરો સંપૂર્ણપણે ટળી જશે તેમ નથી.
નેતન્યાહુના મુખ્ય હરીફ ગાદી આઈસેનકોટ એક પૂર્વ મિલિટરી ચીફ ઓફ સ્ટાફ છે, જેમણે નેશનલ સિક્યુરિટી પર વધુ જવાબદાર વિકલ્પ તરીકે પોતાની છબી બનાવી છે. આઈસેનકોટ પણ ટ્રમ્પ સાથે સહકાર આપવાની વાત કરે છે, જેનો અર્થ એ છે કે નેતન્યાહુના જવાથી ઇઝરાયેલ-અમેરિકાના સુરક્ષા સંબંધોમાં કોઈ મોટો ભડાકો નહીં થાય. જો કે, ઈરાનની પરમાણુ મહત્ત્વાકાંક્ષાઓ અને મિલિટરી ક્ષમતાઓ સામે દબાણ જાળવી રાખવામાં બંને નેతల અભિગમ સરખો જ છે. ફરક માત્ર એટલો પડી શકે છે કે ઇઝરાયેલ સૈન્ય બળનો ઉપયોગ ક્યારે અને કેવી રીતે કરે છે.
આ આખી લડાઈમાં સૌથી મોટો સવાલ એ છે કે શું ટ્રમ્પ ખરેખર ફુલ-સ્કેલ યુદ્ધ ઈચ્છે છે કે પછી ઈરાન પાસેથી રાહતો કઢાવવા માટે માત્ર મિલિટરી પ્રેશરનો ઉપયોગ કરી રહ્યા છે. મિડલ ઈસ્ટમાં અમેરિકન ફોર્સિસ ટ્રમ્પનો ઓર્ડર મળ્યાના 96 કલાકની અંદર ઈરાન સામે મોટા ઓપરેશન્સ શરૂ કરવા માટે તૈયાર બેઠી છે. બીજી તરફ, સાઉદી અરેબિયા, તુર્કી અને પાકિસ્તાનના વરિષ્ઠ અધિકારીઓ તેહરાનમાં ઈરાની અધિકારીઓ સાથે મુલાકાત કરીને તણાવ ઓછો કરવાના પ્રયાસો કરી રહ્યા છે. કતાર પણ આ મામલે મધ્યસ્થી કરી રહ્યું છે. જો નેતન્યાહુ સત્તાથી બહાર થાય છે, તો આ ડિપ્લોમેટિક પ્રયાસોને વધુ વેગ મળી શકે છે, કારણ કે નવો વડાપ્રધાન વોશિંગ્ટન સાથે વધુ સારી રીતે તાલમેલ બેસાડી શકે છે.
ઇઝરાયેલની સંસદીય પ્રણાલીને કારણે માત્ર ચૂંટણી જીતવી પૂરતી નથી, પરંતુ 120 બેઠકોવાળી નેસેટમાં બહુમતી માટે 61 સીટો લાવવી જરૂરી છે. ચૂંટણી પછી ગઠબંધન સરકાર રચવાની મથામણ અઠવાડિયાઓ કે મહિનાઓ સુધી ચાલી શકે છે, જે ઈરાન નીતિને પણ અસર કરશે. જો ગઠબંધન નબળું હશે તો લાંબા ગાળાના શાંતિ સમજોતા પર પણ તેની નકારાત્મક અસર પડી શકે છે. આર્થિક મોરચે વાત કરીએ તો, જો ઇઝરાયેલી હુમલાની સંભાવના ઘટે તો ઓઈલ માર્કેટ અને વૈશ્વિક શિપિંગ રૂટ્સ પરનું જોખમ થોડું હળવું થઈ શકે છે, પરંતુ અંતિમ પરિણામ તો ટ્રમ્પના નિર્ણયો અને ઈરાનના વલણ પર જ ટકેલું રહેશે.
