ગુજરાત સરકારના મહેસૂલ વિભાગ દ્વારા તાજેતરમાં 7 નવેમ્બરના રોજ એક અત્યંત મહત્ત્વપૂર્ણ પરિપત્ર બહાર પાડવામાં આવ્યો છે, જે ગણોતધારા હેઠળની જમીનોને જૂની શરતમાં ફેરવવા અથવા બિનખેતી (એન.એ.) કરવા માટે વસૂલવામાં આવતા પ્રીમિયમની ગણતરી માટે સીમાચિહ્નરૂપ સાબિત થશે. અગાઉ પ્રીમિયમની ગણતરી વખતે કબજાની તારીખ ક્યારથી ગણવી તે બાબતે ખેડૂતો, જમીનધારકો અને વહીવટી તંત્ર વચ્ચે અનેક પ્રકારની મૂંઝવણો અને વિરોધાભાસી અર્થઘટનો પ્રવર્તતા હતા. આ નવા પરિપત્રના આગમનથી તમામ પ્રકારના અસમંજસભર પ્રશ્નોનો કાયમી ધોરણે અંત આવ્યો છે, જેના પરિણામે રાજ્યભરના લાખો ખેડૂતો અને ખાતેદારોમાં ખુશીની લહેર છવાઈ ગઈ છે અને તેમને મોટી રાહત અનુભવાઈ રહી છે.
મહેસૂલ વિભાગની આ નવી માર્ગદર્શિકા અનુસાર, ગણોતધારાની કલમ 32(ગ) અને 32(ઓ) હેઠળ પ્રાપ્ત થયેલી પ્રતિબંધિત સત્તાની જમીનોના કિસ્સામાં મામલતદાર કે કૃષિપંચના હુકમમાં ગણોતિયાનો હક્ક સ્થાપિત થયો હોય એટલે કે 'ડેટ ઓફ ડીમ્ડ પરચેઝ'ની તારીખથી જ કબજાનો સમયગાળો ગણવામાં આવશે. જો સંબંધિત હુકમમાં કોઈ ચોક્કસ તારીખ કે વર્ષનો સ્પષ્ટ ઉલ્લેખ ન હોય, તો પુરાવા તરીકે રજૂ કરાયેલા ગામ નમૂના 7/12ના પાણીપત્રકમાં ખેડની રીતના કોલમ નંબર-3માં દર્શાવેલા વર્ષને કબજાની શરૂઆતનું વર્ષ માનવામાં આવશે. આ ઉપરાંત, કલમ 32(પી)(2)(સી) અને 84(સી)(4) હેઠળ ગ્રાન્ટ થયેલી જમીનોમાં ગ્રાન્ટ હુકમની તારીખથી જ 15 વર્ષનો સમયગાળો ગણવાની સ્પષ્ટ જોગવાઈ કરવામાં આવી છે, જ્યાં સુધી 15 વર્ષ પૂર્ણ ન થાય ત્યાં સુધી જમીનનું વેચાણ કે ફેરબદલી કરી શકાશે નહીં.
આ એકસમાન નીતિના અમલીકરણથી સમગ્ર રાજ્યમાં જમીન સંબંધિત અરજીઓની પ્રક્રિયા અત્યંત ઝડપી, સરળ અને પારદર્શક બનશે. અગાઉ અલગ-અલગ અર્થઘટનને કારણે જે વહીવટી મુશ્કેલીઓ અને વિલંબનો સામનો કરવો પડતો હતો, તે હવે નહીં થાય અને પ્રીમિયમની ગણતરી ચોક્કસાઈપૂર્વક થઈ શકશે. મહેસૂલ વિભાગ દ્વારા અગાઉની તમામ વિરોધાભાસી સૂચનાઓ રદ કરીને આ નવી સ્પષ્ટતા લાગુ કરાઈ હોવાથી, જમીનધારકોની અરજીઓનો નિકાલ હવે ખૂબ જ ઓછા સમયમાં થઈ શકશે અને સમગ્ર પ્રક્રિયા વધુ લોકઉપયોગી બનશે.
