JAMNAGAR 361005 GUJARAT, INDIA
મુખ્ય પાના પર પાછા જાઓ
JAMNAGAR MIRROR
દેશ-વિદેશ

અમેરિકામાં વન્યજીવ સંરક્ષણની અદભૂત સફળતા: અદ્રશ્ય થવાની અણી પર રહેલી નદીની ઓટર (ઓદબિલાવ) પ્રજાતિનું ઈન્ડિયાનામાં શાનદાર પુનરાગમન

અમેરિકામાં વન્યજીવ સંરક્ષણની અદભૂત સફળતા: અદ્રશ્ય થવાની અણી પર રહેલી નદીની ઓટર (ઓદબિલાવ) પ્રજાતિનું ઈન્ડિયાનામાં શાનદાર પુનરાગમન
પચાસ વર્ષ પહેલાં ઈન્ડિયાના રાજ્યમાંથી લુપ્ત થઈ ચૂકેલી નદીની ઓટર (ઓદબિલાવ) પ્રજાતિએ વન્યજીવ અધિકારીઓના સફળ પુનર્વસન પ્રોજેક્ટ બાદ રાજ્યના તમામ કાઉન્ટીમાં પુનઃ દેખાઈને ઇતિહાસ રચ્યો છે.

વીસમી સદીના મધ્યમાં બેફામ શિકાર અને કુદરતી નિવાસસ્થાનોના નાશને કારણે અમેરિકાના ઈન્ડિયાના રાજ્યમાં નદીઓની શોભા વધારતી ઓટર (ઓદબિલાવ) પ્રજાતિ લગભગ નામશેષ થઈ ગઈ હતી અને ૧૯૪૨ સુધીમાં તે સંપૂર્ણપણે લુપ્ત મનાવાતી હતી. આ સ્થિતિ બદલવા માટે વર્ષ ૧૯૯૫માં વન્યજીવ વિભાગે એક મોટું પગલું ભર્યું અને લુઇસિયાનામાંથી તંદુરસ્ત ૩૦૩ ઓટર્સને લાવીને રાજ્યની ૧૨ અલગ-અલગ નદીઓમાં છોડવામાં આવ્યા. આ આશ્ચર્યજનક અને દીર્ઘદ્રષ્ટિવાળા પ્રયાસના પરિણામે આ પ્રજાતિ ઝડપથી પ્રજનન કરીને વિકસી અને ૨૦૦૫ સુધીમાં તો તે સત્તાવાર રીતે જોખમ મુક્ત જાહેર થઈ ગઈ, જે આજે રાજ્યના દરેક ખૂણે જોવા મળે છે.

અમેરિકાના ૨૨ કરતા વધુ રાજ્યોમાં આ પ્રકારે ૪,૦૦૦થી વધુ ઓટર્સનું સફળ પુનરાગમન કરાવવામાં આવ્યું છે, જેને વન્યજીવ સંરક્ષણ ઇતિહાસની સૌથી મોટી સફળતાઓમાં ગણવામાં આવે છે. વૈજ્ઞાનિકો માટે આ માત્ર એક પ્રજાતિનું પુનરાગમન નથી, પરંતુ તે નદીના સ્વાસ્થ્યને માપવા માટે 'બાયોમોનિટર' તરીકે પણ કામ કરે છે. આ પ્રાણીઓ આહાર શૃંખલામાં ટોચ પર હોવાથી તેમના મળ અને પેશીઓમાં જમા થતા પ્રદૂષકોના અભ્યાસ દ્વારા વૈજ્ઞાનિકો નદીના જળ પ્રદૂષણ અને ઇકોસિસ્ટમની સ્થિતિનો તાગ મેળવે છે. ઓટરની હાજરી એ સાબિત કરે છે કે તે જળમાર્ગ હવે સમૃદ્ધ ઇકોસિસ્ટમને ટેકો આપવા માટે સક્ષમ બની ચૂક્યો છે.

જોકે, આ સુંદર સફળતાની વાર્તામાં એક નવો વળાંક પણ આવ્યો છે કારણ કે ઓટરની વસ્તી એટલી હદે વધી ગઈ કે વહીવટી તંત્રએ ૨૦૧૫થી અમુક વિસ્તારોમાં તેના નિયંત્રિત શિકારની મંજૂરી આપી દીધી છે. દાયકાઓ પહેલાં જે પ્રજાતિ રાજ્યમાં વિલુપ્ત થવાના આરે હતી, તે આજે વન્યજીવ સંચાલન નીતિ અંતર્ગત કાયદેસરનો શિકાર બનતી પ્રજાતિ બની ગઈ છે. ભલે આ બાબત વિવાદાસ્પદ લાગતી હોય, પરંતુ વન્યજીવ સંરક્ષણના ઈતિહાસમાં આ એક એવી ઘટના છે જે સાબિત કરે છે કે જો સમયસર યોગ્ય પગલાં લેવામાં આવે, તો પ્રકૃતિ પોતાની ખોવાયેલી સુંદરતા અને સંતુલન ફરીથી પ્રાપ્ત કરી શકે છે.

LATEST ARTICLES