કોઈપણ ટેક્નોલોજીના હકારાત્મક પાસાઓની સાથે તેના નકારાત્મક જોખમો પણ હંમેશાં જોડાયેલા હોય છે, અને હાલમાં આ વાત સાયબર અપરાધીઓના સંદર્ભમાં બિલકુલ સાચી સાબિત થઈ રહી છે. સમાજના ઉત્થાન માટે ઉપયોગમાં લેવાતી આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) ટેક્નોલોજીનો હવે સાયબર ગઠિયાઓ દ્વારા બેફામ દુરુપયોગ કરવામાં આવી રહ્યો છે. ખાસ કરીને તહેવારોની મોસમ, સામાજિક પ્રસંગો અને લગ્નની સિઝનનો લાભ લઈને આ ઠગો સક્રિય થઈ ગયા છે. વોટ્સએપ પર આકર્ષક ડિજિટલ કંકોત્રીઓ મોકલવી કે તહેવારોની વિશેષ ભેટ-સોગાદો (ગિફ્ટ્સ) માટેની લિંક્સ મોકલીને સામાન્ય નાગરિકોને છેતરવાના નવા અને ખતરનાક કિમિયા અઝમાવવામાં આવી રહ્યા છે.
આ ડિજિટલ ગુનાઓને વધુ વિશ્વસનીય અને અસલી દેખાડવા માટે ગુનેગારો AIની અદ્યતન ક્ષમતાઓનો સહારો લઈ રહ્યા છે. AIની મદદથી એકદમ આબેહૂબ નકલી કંકોત્રીઓ, પાસ કે ટિકિટો અને જાહેરાતો તૈયાર કરવામાં આવે છે. આટલું જ નહીં, ડીપફેક વીડિયો ટેક્નોલોજી અને વોઈસ ક્લોનિંગનો ઉપયોગ કરીને નજીકના સંબંધી કે કોઈ જાણીતી વ્યક્તિના અવાજમાં જ ઓડિયો મેસેજ મોકલીને વિશ્વાસ કેળવવામાં આવે છે અને તાત્કાલિક નાણાં પડાવવામાં આવે છે. જ્યારે કોઈ નાગરિક અજાણતા આવી કોઈ લિંક પર ક્લિક કરીને મોબાઈલમાં APK ફાઇલ ઇન્સ્ટોલ કરી લે છે, ત્યારે ઠગો ક્ષણવારમાં જ ફોનનો તમામ ખાનગી ડેટા મેળવીને બેંક ખાતું ખાલી કરી નાખતા હોય છે.
આજે AI ના વધતા પ્રભાવને કારણે અસલી અને નકલી વચ્ચેનો ભેદ પારખવો ખૂબ જ મુશ્કેલ બન્યો છે, જે પોલીસ તંત્ર માટે પણ એક મોટો પડકાર બની ગયો છે. આ સ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને સુરક્ષા એજન્સીઓએ નાગરિકોને અત્યંત સાવચેત રહેવાની સલાહ આપી છે. કોઈપણ અજાણી લિંક કે APK ફાઇલ ડાઉનલોડ ન કરવી, ડિજિટલ કંકોત્રી કે ગિફ્ટ કાર્ડ ખોલતા પહેલાં મોકલનાર વ્યક્તિને ફોન કરીને તેની ચોક્કસ ખરાઈ કરવી અને એપ્લિકેશન્સ માત્ર સત્તાવાર પ્લે સ્ટોર પરથી જ ડાઉનલોડ કરવી હિતાવહ છે. ઉપરાંત, ક્યારેય પણ OTP કે UPI પિન કોઈની સાથે શેર ન કરવા જોઈએ અને જો કોઈ દુર્ઘટનાવશ સાયબર ફ્રોડનો ભોગ બને તો તુરંત જ પોલીસ સ્ટેશનમાં અથવા સાયબર હેલ્પલાઈન નંબર 1930 પર સંપર્ક કરવા અનુરોધ કરાયો છે.
