વર્ષ ૨૦૦૪માં યુપીએ ગઠબંધનની અણધારી જીત બાદ દેશના રાજકારણમાં એક મોટો વળાંક આવ્યો હતો, જ્યારે કોંગ્રેસ અધ્યક્ષ સોનિયા ગાંધીએ પોતાના અંતરાત્માનો અવાજ સાંભળીને વડાપ્રધાન બનવાનો ઇનકાર કરી દીધો હતો. તાજેતરમાં પ્રકાશિત થયેલા તેમના આત્મકથાત્મક પુસ્તક 'બિલોંગિંગ: અ જર્ની ઓફ લવ'માં તેમણે આ ઐતિહાસિક નિર્ણયની આખી પટકથા ઉજાગર કરી છે. પુસ્તકમાં જણાવ્યા અનુસાર, એક રાત્રે અચાનક તેમના મનમાંથી તમામ દ્વિધા દુર થઈ ગઈ હતી અને તેમણે પોતાની જાતને સાચા સાબિત કરતા આ સર્વોચ્ચ પદથી દૂર રહેવાનો નિશ્ચય કર્યો હતો. આ નિર્ણય લીધા બાદ તેમણે રાત્રે જ પોતાના પુત્ર રાહુલ ગાંધીના રૂમમાં જઈને તેની સાથે ચર્ચા કરી હતી, જ્યાં રાહુલે પણ તેમની આ વાતને સંપૂર્ણ સમર્થન આપ્યું હતું અને તે યોગ્ય નિર્ણય હોવાનું જણાવ્યું હતું.
ત્યારબાદ દેશનું શાસન સંભાળવા માટે એક યોગ્ય ચહેરાની શોધ હતી, અને સોનિયા ગાંધીની નજરમાં ડૉ. મનમોહન સિંહ આ પદ માટે સર્વાધિક યોગ્ય વ્યક્તિ સાબિત થયા. ડૉ. સિંહની અતૂટ ઈમાનદારી, શાસન પ્રત્યેની ઊંડી સમજ અને ૧૯૯૦ના દાયકામાં આર્થિક સુધારાઓ લાવવામાં તેમની મહત્વની ભૂમિકાને ધ્યાનમાં રાખીને સોનિયાજીએ તેમના નામ પર પસંદગી ઉતારી હતી. ડૉ. મનમોહન સિંહની છબી એક બિન-વિવાદાસ્પદ અને સ્વચ્છ રાજનેતા તરીકેની હતી, જેના કારણે ડાબેરી પક્ષોના ટેકાથી બનનારી યુપીએ સરકારની આર્થિક નીતિઓ પર લોકોનો વિશ્વાસ જળવાઈ રહે તે ખૂબ જરૂરી હતું. શરૂઆતમાં ડૉ. સિંહે આ જવાબદારી સ્વીકારવાનો સંકોચ દાખવ્યો હતો, પરંતુ બાદમાં તેમને મનાવી લેવામાં આવ્યા હતા અને રાષ્ટ્રપતિ ભવન ખાતે સરકાર રચવા માટે દાવો રજૂ કરવામાં આવ્યો હતો.
આ પુસ્તક માત્ર ૨૦૦૪ના રાજકીય સમીકરણો જ નહીં, પરંતુ સોનિયા ગાંધીના અંગત જીવનના સંઘર્ષો, ઇટાલીથી ભારત સુધીની સફર અને રાજીવ ગાંધી તથા ઇન્દિરા ગાંધીના દુઃખદ અવસાન પછીના પડકારોને પણ ખૂબ જ ભાવનાત્મક રીતે આવરી લે છે. વિપક્ષી ટીકાઓ વચ્ચે તેમણે સ્પષ્ટ કર્યું કે તેઓ ક્યારેય 'બેકસીટ ડ્રાઈવર' બનવા માંગતા નહોતા અને વડાપ્રધાન તરીકે ડૉ. મનમોહન સિંહના પદની મર્યાદા તથા ગરિમાનું હંમેશાં સન્માન કર્યું હતું. આ સંસ્મરણ ગ્રંથ ભારતીય રાજકારણના અનેક અનકહ્યા પ્રકરણો પરથી પડદો ઉઠાવે છે અને કોંગ્રેસ પાર્ટીના તે સમયના આંતરિક નિર્ણયોની ઝાંખી કરાવે છે.
