JAMNAGAR 361005 GUJARAT, INDIA
મુખ્ય પાના પર પાછા જાઓ
JAMNAGAR MIRROR
JAMNAGAR

શોભા વધારવા લાવેલો વિદેશી છોડ ફ્લોરિડાના જંગલો માટે ભયજનક સાબિત થયો

Nov 08, 2026 | 16:40 | By JAMNAGAR MIRROR
શોભા વધારવા લાવેલો વિદેશી છોડ ફ્લોરિડાના જંગલો માટે ભયજનક સાબિત થયો
બગીચાની સુંદરતા વધારવા માટે અમેરિકાના ફ્લોરિડામાં લાવવામાં આવેલો 'ઓલ્ડ વર્લ્ડ ક્લાઇમ્બિંગ ફર્ન' નામનો છોડ આજે ૧ લાખ એકરથી વધુ જંગલ વિસ્તાર માટે મોટો ખતરો બન્યો છે. આ આક્રમક વેલો માત્ર સ્થાનિક વનસ્પતિને દબાવી જ નથી રહ્યો પરંતુ જંગલની આગને સીધી વૃક્ષોની ટોચ સુધી પહોંચાડીને મોટો વિનાશ વેરી રહ્યો છે.

આ આક્રમક છોડનો ઇતિહાસ ૧૯૫૦ના દાયકાથી શરૂ થાય છે, જ્યારે આફ્રિકા, એશિયા અને ઓસ્ટ્રેલિયાના મૂળ પ્રદેશોમાંથી તેને તેના આકર્ષક પાંદડા અને ચઢવાની આદતને કારણે સુશોભન છોડ તરીકે અમેરિકા લાવવામાં આવ્યો હતો. વર્ષ ૧૯૫૮માં ફ્લોરિડાની એક નર્સરીમાં તેને સૌપ્રથમ ઉગાડવામાં આવ્યો, પરંતુ સમય જતાં આ છોડ નિયંત્રણ બહાર થઈ ગયો. ૧૯૭૮ સુધીમાં તેણે દક્ષિણ ફ્લોરિડાના મોટાભાગના વિસ્તારોમાં સ્થાનિક ઝાડીઓ અને છોડનો નાશ કરી દીધો હતો. આ વેલાની સૌથી મોટી મુશ્કેલી તેની પ્રજનન ક્ષમતા છે, કારણ કે તેની એક જ ફળદ્રુપ પર્ણિકા હજારો બીજ (સ્પોર્સ) હવા દ્વારા ફેલાવી શકે છે. આ લાંબા અને પાતળા વેલા જમીનથી લઈને ૯૦ ફૂટ ઊંચા વૃક્ષો સુધી ફેલાઈ જાય છે અને સૂર્યપ્રકાશને રોકીને નીચેની વનસ્પતિને સૂકવી નાખે છે.

આ છોડ માત્ર વનસ્પતિના વિકાસને જ અટકાવતો નથી, પરંતુ જંગલની આગને અત્યંત ખતરનાક પણ બનાવે છે. સામાન્ય રીતે જંગલમાં લાગતી આગ જમીનની આસપાસ જ સીમિત રહે છે, પરંતુ આ વેલો વૃક્ષો પર ચઢીને એક 'ફાયર-લેડર' (આગની સીડી)નું નિર્માણ કરે છે. આના કારણે જમીનની આગ સરળતાથી વૃક્ષોની ટોચની ડાળીઓ અને પાંદડાઓ સુધી પહોંચી જાય છે, જેને વૈજ્ઞાનિક ભાષામાં ગ્રેવ પરાકાષ્ઠા કહેવાય છે. આ પરિસ્થિતિને કારણે સામાન્ય આગ પણ વિકરાળ સ્વરૂપ ધારણ કરી લે છે, જેનાથી મોટા અને જાડા વૃક્ષો પણ નાશ પામે છે અને વન્યજીવોના કુદરતી આવાસ છીનવાઈ જાય છે. આ વિનાશક અસરોને કારણે ફ્લોરિડાના વન સંચાલકો માટે આ છોડને કાબૂમાં લેવો એક ગંભીર અને જટિલ પડકાર બની ગયો છે.

આ ખતરનાક વેલાથી છૂટકારો મેળવવા માટે જંગલ સંચાલકોએ હર્બિસાઇડ્સ (રાસાયણિક દવાઓ) અને યાંત્રિક પદ્ધતિઓનો ઉપયોગ કર્યો છે, પરંતુ તેના પણ પોતાના સીમિત દાયરાઓ છે. રાસાયણિક દવાઓ છાંટતી વખતે આસપાસની અન્ય ઉપયોગી વનસ્પતિને નુકસાન ન થાય તેનું ધ્યાન રાખવું પડે છે, અને દૂરના દુર્ગમ વિસ્તારોમાં આ કામ ખર્ચાળ સાબિત થાય છે. વળી, મૃત વેલાઓ વૃક્ષો પર તેમજ જંગલના તળિયે લાંબા સમય સુધી પડ્યા રહે છે, જે ભવિષ્યમાં પણ જોખમ ઊભું કરે છે. આ સમસ્યાના કાયમી ઉકેલ માટે વૈજ્ઞાનિકો હવે જૈવિક નિયંત્રણ પદ્ધતિઓ પર ધ્યાન આપી રહ્યા છે, જેમાં આ છોડના કુદરતી શત્રુ સમાન ચોક્કસ પ્રકારના કીટકો અને ઇયળોનો અભ્યાસ કરવામાં આવી રહ્યો છે જેથી ઇકોસિસ્ટમનું સંતુલન જાળવીને આ આક્રમક ફર્નને ફેલાતો અટકાવી શકાય.

LATEST ARTICLES