તાજેતરના સમયમાં આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) એ વોલ સ્ટ્રીટનું સૌથી લોકપ્રિય રોકાણ ક્ષેત્ર રહ્યું છે, જેમાં કંપનીઓએ ચિપ્સ અને ડેટા સેન્ટર્સ પાછળ અબજો ડૉલરનું આંધણ કર્યું છે. પરંતુ, હવે રોકાણકારોના મનમાં એક અસ્વસ્થ કરતો સવાલ ઉભો થયો છે કે આટલા મોટા રોકાણનું વળતર વાસ્તવમાં ક્યારે અને કેવી રીતે મળશે? આ અનિશ્ચિતતા વચ્ચે ટેક્નોલોજી જગતની દિಗ್ಗજ કંપનીઓને ભારે મંદીનો સામનો કરવો પડી રહ્યો છે. ગૂગલની પેરેન્ટ કંપની આલ્ફાબેટના શેરમાં ઇતિહાસનો સૌથી મોટો એક દિવસીય ઘટાડો નોંધાયો છે, જેના કારણે કંપનીની માર્કેટ વેલ્યુમાંથી ૫૦૦ અબજ ડૉલર કરતાં વધુ રકમ ધોવાઈ ગઈ છે. આ ઉપરાંત ઇન્ટેલના નબળા અંદાજ અને એમેઝોનના વધતા ખર્ચને કારણે પણ રોકાણકારોમાં ચિંતાનું મોજું ફરી વળ્યું છે.
આ આર્થિક ઉથલપાથલ પાછળનું મુખ્ય કારણ AI ક્ષેત્રે થઈ રહેલા અધધ ખર્ચ સામે અપૂરતી આવક છે. આલ્ફાબેટના ત્રીજા ત્રિમાસિક ગાળાના પરિણામો અપેક્ષા મુજબ ન રહેતા તેના શેરમાં ૧૨% થી વધુનો ઘટાડો થયો છે. કંપનીના અધિકારીઓએ સ્વીકાર્યું છે કે ગૂગલના નવા 'AI મોડ' દ્વારા પરંપરાગત સર્ચ ક્વેરીની સરખામણીમાં ઓછી જાહેરાતની આવક (મોનેટાઇઝેશન) થઈ રહી છે, જે તેના મૂળ એડવર્ટાઇઝિંગ બિઝનેસ માટે જોખમરૂપ બની શકે છે. બીજી તરફ, માઇક્રોસોફ્ટ અને એમેઝોન જેવી કંપનીઓ પણ ક્લાઉડ અને AI ક્ષેત્રે અબજો ડૉલરનો ખર્ચ કરી રહી છે, જેના કારણે ફ્રી કેશ ફ્લો પર ગંભીર દબાણ સર્જાયું છે. ઇન્ટેલના નબળા વેચાણ અંદાજે સેમિકન્ડક્ટર અને ચિપ બનાવતી કંપનીઓ જેવા કે એનવીડિયા અને એએમડીના શેરમાં પણ મોટો ઘટાડો સર્જ્યો છે.
આ વૈશ્વિક મંદીની અસર માત્ર સિલિકોન વેલી પૂરતી સીમિત નથી રહી, પરંતુ ચીનના બજારોને પણ તેના ફટકા પડ્યા છે. ચીનનો સીએસઆઈ ૩૦૦ ઇન્ડેક્સ ઓક્ટોબરમાં ૮.૫% ઘટી ગયો છે, જે વર્ષ ૨૦૧૬ પછીનો સૌથી મોટો માસિક ઘટાડો છે, જ્યારે ટેકનોલોજી આધારિત સ્ટાર ૫૦ ઇન્ડેક્સમાં ચાર મહિનાથી પણ ઓછા સમયમાં ૪૦% નો ઘટાડો થયો છે. મોર્ગન સ્ટેન્લી અને જેપી મોર્ગન જેવા અગ્રણી નાણાકીય સંસ્થાઓના અનુમાન મુજબ આગામી વર્ષોમાં AI ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પાછળનો ખર્ચ અબજો ડૉલર સુધી પહોંચી શકે છે. આ ભારેખમ ખર્ચને પહોંચી વળવા કંપનીઓ દેવાના સહારે આગળ વધી રહી છે, પરંતુ જો સમયસર AI ની કમાણી નહીં વધે તો આગામી દિવસોમાં વૈશ્વિક શેરબજારો માટે મુશ્કેલીઓ વધુ વધી શકે છે.
