ભારતીય મ્યુચ્યુઅલ ફંડ બજારમાં રોકાણ કરતા લાખો રોકાણકારો માટે આગામી સમય રાહત અને નફાકારક સાબિત થવાનો છે. માર્કેટ રેગ્યુલેટર સેબી (SEBI) ના વડા તુહિન કાંતા પાંડે દ્વારા જાહેર કરવામાં આવેલા નવા નિયમો અનુસાર, ૧ નવેમ્બરથી મ્યુચ્યુઅલ ફંડ કંપનીઓના તમામ ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ્સ અને વેબસાઇટ્સ પર 'ડાયરેક્ટ પ્લાન' ને પ્રાથમિક એટલે કે ડિફોલ્ટ વિકલ્પ તરીકે રજૂ કરવામાં આવશે. અત્યાર સુધી રોકાણકારોએ પોતાની રીતે આ વિકલ્પ શોધવો પડતો હતો, પરંતુ હવે એપ્લિકેશન કે વેબસાઇટ ખોલતાની સાથે જ તેમને સૌથી પહેલા ડાયરેક્ટ પ્લાન જ જોવા મળશે, જે રોકાણ પ્રક્રિયાને અત્યંત પારદર્શક અને સરળ બનાવશે.
મ્યુચ્યુઅલ ફંડમાં રોકાણ કરતી વખતે રોકાણકારો મુખ્યત્વે ડાયરેક્ટ અને રેગ્યુલર એમ બે પ્રકારના પ્લાન પસંદ કરી શકે છે. ડાયરેક્ટ પ્લાનમાં રોકાણકાર સીધી જ ફંડ કંપની પાસે રોકાણ કરે છે જ્યાં વચ્ચે કોઈ એજન્ટ કે ડિસ્ટ્રિબ્યુટર હોતો નથી, પરિણામે કોઈ કમિશન ચૂકવવું પડતું નથી. બીજી બાજુ, રેગ્યુલર પ્લાનમાં એજન્ટ અથવા મિડિયેટર દ્વારા રોકાણ થતું હોવાથી તેમાં એજન્ટનું કમિશન જોડાય છે, જેના કારણે તેનો 'એક્સપેન્સ રેશિયો' એટલે કે ફંડ સંચાલનનો ખર્ચ વધી જાય છે. આ વધારાનો ખર્ચ સીધી રીતે રોકાણકારના વાર્ષિક વળતર પર નકારાત્મક અસર કરતો હોય છે, જે હવે નવા નિયમથી ઘટાડી શકાશે.
સેબીના આ દૂરદર્શી પગલા પાછળનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય રોકાણકારોને બિનજરૂરી ખર્ચમાંથી મુક્તિ અપાવવાનો અને તેમને જાગૃત કરવાનો છે. નવા નિયમ હેઠળ જો કોઈ રોકાણકાર રેગ્યુલર પ્લાન પસંદ કરશે, તો સિસ્ટમ દ્વારા તેને સ્પષ્ટપણે ચેતવણી આપવામાં આવશે કે તેમાં ડાયરેક્ટ પ્લાનની સરખામણીમાં વધુ ખર્ચ લાગી રહ્યો છે. જોકે, ડાયરેક્ટ પ્લાનમાં રોકાણકારે પોતાના નિર્ણયો જાતે લેવાના રહેશે જ્યારે રેગ્યુલર પ્લાનમાં એજન્ટની સલાહ મળે છે. આમ છતાં, આ પારદર્શિતાને કારણે રોકાણકારો સમજપૂર્વક સાચો નિર્ણય લઈ શકશે અને મધ્યસ્થીઓનું કમિશન બચી જવાથી લાંબે ગાળે તેમના ભંડોળમાં મોટો વધારો જોવા મળશે.
