તમે ક્યારેય ટ્રેનમાં સફર કરતી વખતે એવું નોંધ્યું છે કે જ્યારે ટ્રેન પ્લેટફોર્મ પર ઊભી રહે ત્યારે ટ્રેનના દરવાજા અને પ્લેટફોર્મ વચ્ચે વધુ ઊંચાઈનું અંતર નથી હોતું? આ વ્યવસ્થા પાછળનો મુખ્ય હેતુ યાત્રિકોને ટ્રેનમાં ચડતી કે ઊતરતી વખતે કોઈ મુશ્કેલી ન પડે તે સુનિશ્ચિત કરવાનો છે. જો પ્લેટફોર્મ બહુ નીચું હોય તો યાત્રિકોએ ટ્રેનમાં ચડવા માટે વધુ ઉપર પગ કરવા પડે છે, અને જો પ્લેટફોર્મ ખૂબ ઊંચું હોય તો પણ અડચણ ઊભી થઈ શકે છે. આ જ કારણ છે કે રેલવે સ્ટેશનો પર પ્લેટફોર્મ મનમાની રીતે નથી બનાવાતા, પરંતુ તેના માટે ચોક્કસ ધોરણો અને નિયમોનું પાલન કરવામાં આવે છે જેથી યાત્રિકો સરળતાથી અવરજવર કરી શકે.
જો સ્ટેશન પર પ્લેટફોર્મની ઊંચાઈ અલગ-અલગ માપની રાખવામાં આવે તો યાત્રિકોને ટ્રેનના દરવાજા અને પ્લેટફોર્મ વચ્ચે ભારે અંતરનો સામનો કરવો પડી શકે છે. ખાસ કરીને વૃદ્ધ નાગરિકો, બાળકો અને દિવ્યાંગ યાત્રિકો માટે ભારે સામાન સાથે ટ્રેનમાં ચડવું કે ઊતરવું અત્યંત મુશ્કેલ બની જાય છે. જો પ્લેટફોર્મ ટ્રેનના દરવાજાથી ઘણું નીચું કે ઊંચું હોય તો સંતુલન બગડવાથી યાત્રિકોના પડી જવાનો અને ગંભીર અકસ્માત થવાનો પણ મોટો ભય રહે છે. આ તમામ જોખમોને ટાળવા માટે જ રેલવે તંત્ર દ્વારા પ્લેટફોર્મ અને ટ્રેનની ફર્શ વચ્ચેનું લેવલ જાળવવાનો હંમેશા પ્રયાસ કરવામાં આવે છે.
જો કે, તેનો મતલબ એવો નથી કે દેશના તમામ રેલવે સ્ટેશનો પર પ્લેટફોર્મની ઊંચાઈ બિલકુલ એકસરખી જ હોય છે. ભારતભરમાં અલગ-અલગ પ્રકારની ટ્રેનો અને રેલવે લાઈનો દોડે છે, જેની બનાવટ એકસરખી નથી હોતી. સ્ટેશનોની જરૂરિયાતો અને ટ્રેનના પ્રકારને ધ્યાનમાં રાખીને ઊંચાઈમાં થોડાઘણા ફેરફારો હોઈ શકે છે. આમ છતાં, આખી સિસ્ટમ પાછળનો મૂળ ઉદ્દેશ્ય તો લાખો યાત્રિકો સુરક્ષિત અને સુવિધાજનક રીતે પોતાની મુસાફરી પૂરી કરી શકે તે જ રહેલો છે.
