નવી દિલ્હીમાં તાજેતરમાં બનેલી એક મહત્વની ઘટનામાં સુપ્રીમ કોર્ટે ઑલ ઇન્ડિયા ટ્રેડ યુનિયન કોંગ્રેસ, તમિલનાડુ દ્વારા દાખલ કરવામાં આવેલી પિટિશન પર સુનાવણી કરવાની સંમતિ દર્શાવી છે. આ અરજીમાં ઇન્ડસ્ટ્રિયલ રિલેશન્સ કોડ, 2020 અંતર્ગત 'ઇન્ડસ્ટ્રી' એટલે કે ઉદ્યોગની વ્યાખ્યાને ગેરબંધારણીય ઠેરવવામાં આવી છે. ટ્રેડ યુનિયન દ્વારા કાયદાની કલમ 2(p)(ii)(i), કલમ 2(p)(ii)(ii) અને કલમ 2(p)(ii)(iv) ના પ્રાવધાનોને પડકારવામાં આવ્યા છે, કારણ કે આ નિયમો હેઠળ ચેરિટેબલ, સામાજિક કે પરોપકારી સેવાઓ આપતી સંસ્થાઓ તેમજ સરકારી કામગીરી સાથે જોડાયેલી સંસ્થાઓને ઉદ્યોગની વ્યાખ્યામાંથી બહાર રાખવામાં આવી છે.
અરજીમાં મુખ્યત્વે એ મુદ્દો ઉઠાવવામાં આવ્યો છે કે આ પ્રકારના બાકાત રાખવાથી ચેરિટેબલ હોસ્પિટલો, શૈક્ષણિક સંસ્થાઓ અને વેલફેર ઓર્ગેનાઇઝેશનમાં કામ કરતા વર્કર્સ ગેરકાયદેસર નોકરીમાંથી છૂટા કરવાના કે અન્યાયી લેબર પ્રેક્ટિસ સામે લેબર કોર્ટ કે ઇન્ડસ્ટ્રિયલ ટ્રિબ્યુનલમાં જઈ શકતા નથી. આ ભેદભાવ બંધારણના આર્ટિકલ 14 અને 16 હેઠળ સમાનતાના સિદ્ધાંતોની વિરુદ્ધ છે અને આર્ટિકલ 21 મુજબ વર્કર્સના આજીવિકા તથા ન્યાય મેળવવાના અધિકારનું હનન કરે છે. વકીલ આરતી રાજન દ્વારા દાખલ કરવામાં આવેલી આ અરજીમાં એવું પણ ટાંકવામાં આવ્યું છે કે ભૂતકાળમાં સુપ્રીમ કોર્ટની 9 જજની બેન્ચે સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે કોઈ સંસ્થા ઉદ્યોગ છે કે નહીં તે નક્કી કરવાનો આધાર તેના નફા કે સંસ્થાકીય સ્વરૂપ પર નહીં, પરંતુ તેની પ્રવૃત્તિઓની પ્રકૃતિ પર હોવો જોઈએ.
નવા કાયદાકીય ફેરફારોને કારણે સરકારી વિભાગો, હોસ્પિટલો, યુનિવર્સિટીઓ અને વેલફેર બોડીઝ જેવા ક્ષેત્રોમાં કામ કરતા લાખો કર્મચારીઓ પર સીધી અસર પડી રહી છે અને તેઓ વિવાદોના ઉકેલ માટે કાયદાકીય મશીનરીનો ઉપયોગ કરવાથી વંચિત રહી ગયા છે. સુપ્રીમ કોર્ટ દ્વારા આ મામલે સુનાવણી સ્વીકારવામાં આવતા હવે આગામી દિવસોમાં દેશભરની ચેરિટેબલ અને સેવાભાવી સંસ્થાઓના વર્કર્સના હિતમાં શું ચુકાદો આવે છે તેના પર સૌની નજર રહેશે, કારણ કે આ નિર્ણય લાખો સામાન્ય કર્મચારીઓના ભવિષ્ય અને નોકરીની સુરક્ષા નક્કી કરવામાં મોટો ભાગ ભજવશે.
