પ્રકૃતિના નિયમો હંમેશા ધારેલા અંદાજ મુજબ કામ નથી કરતા અને આ વાત એક રસપ્રદ રિસર્ચમાં સાબિત થઈ છે. વૈજ્ઞાનિકોએ સપ્ટેમ્બર 2009માં સાયન્સ જર્નલમાં એક રિસર્ચ પબ્લિશ કર્યું હતું, જે દર્શાવે છે કે જો પર્યાવરણની સ્થિતિ એકસરખી હોય તો પણ જીવોના પરિણામો સાવ અલગ આવી શકે છે. આ પ્રયોગ પાછળનો મુખ્ય હેતુ એ સમજવાનો હતો કે શું કોઈ સ્પીસીઝની મૂવમેન્ટના ડ્રાઇવર્સ જાણી લીધા પછી સાચી આગાહી કરી શકાય છે કે નહીં. આ રિસર્ચ મુજબ પ્રકૃતિની અંદર રહેલી સ્વાભાવિક ભિન્નતા અને સંજોગોને કારણે જીવસૃષ્ટિનું વર્તન ધારણા કરતા ઘણું અલગ હોય છે, જે આજની તારીખમાં પણ એટલું જ લાગુ પડે છે.
આ પ્રયોગ માટે 30 એકસરખા લેન્ડસ્કેપ તૈયાર કરવામાં આવ્યા હતા અને કુલ 600 કીટકો એટલે કે દરેક લેન્ડસ્કેપમાં 20 રેડ ફ્લોર બીટલ્સ છોડવામાં આવ્યા હતા. આ તમામ કીટકોને 13 જનરેશન સુધી એટલે કે કુલ 15 મહિના માટે એક જ સરખા વાતાવરણમાં છોડી મૂકવામાં આવ્યા હતા. આશ્ચર્યની વાત એ છે કે લેબની ચુસ્ત અને એકસરખી પરિસ્થિતિ હોવા છતાં, સૌથી ઝડપથી આગળ વધતી વસ્તીએ 31 પેચ જેટલું અંતર કાપ્યું હતું, જ્યારે સૌથી ધીમી ચાલવાળી વસ્તી તેનાથી ત્રીજા ભાગનું જ અંતર પાર કરી શકી હતી. આ તફાવત પાછળ કોઈ એક જ કારણ જવાબદાર નહોતું, પરંતુ નસીબ અને જિનેટિક્સ જેવા પરિબળોએ જીવોના ફેલાવા પર મોટો પ્રભાવ પાડ્યો હતો, જેની સરખામણી હવામાનની આગાહી સાથે કરી શકાય છે.
આ પ્રયોગના તારણો માત્ર સાયન્સ પૂરતા સીમિત નથી, પણ તેના ગંભીર આર્થિક અને વ્યવહારિક પરિણામો પણ છે. વર્ષ 1970થી 2017 દરમિયાન આક્રમક પ્રજાતિઓના ફેલાવા પાછળ વૈશ્વિક સ્તરે ઓછામાં ઓછા 1.288 ટ્રિલિયન ડોલરનો જંગી ખર્ચ થયો છે અને તેમાં નોર્થ અમેરિકા સૌથી મોટો ભોગ બન્યો છે. ઝેબ્રા મસલ જેવી આક્રમક પ્રજાતિઓ ઝડપથી ફેલાવાને કારણે પર્યાવરણ અને આર્થિક વ્યવસ્થાને ભારે નુકસાન પહોંચાડે છે. આ પ્રયોગ આપણને શીખવે છે કે ભવિષ્યમાં ક્લાઇમેટ ચેન્જ કે બાયોડાયવર્સિટી લોસના પ્રશ્નો ઉકેલતી વખતે માત્ર ફોર્મ્યુલા કે આંકડાઓ પર ભરોસો ન રાખી શકાય, પરંતુ મોડેલ્સ અને ફોરકાસ્ટમાં આવી અનિશ્ચિતતાઓને પણ ધ્યાનમાં લેવી ખૂબ જરૂરી છે.
