રાષ્ટ્રીય સ્તરની વાઘ સંરક્ષણ સંસ્થાના વિશેષ પ્રયાસોથી ગુજરાતમાં દાયકાઓ બાદ વાઘની ગર્જના ફરીથી ગુંજતી સાંભળવા મળી શકે છે. રાજ્યના જંગલોમાં હાલ એકલા જ વિહરતા એકમાત્ર નર વાઘ માટે આગામી ડિસેમ્બર મહિનામાં મધ્યપ્રદેશમાંથી બે વાઘણ લાવવામાં આવનાર છે. વન વિભાગના ઉચ્ચ અધિકારીઓને પૂર્ણ આશા છે કે આ મહત્વાકાંક્ષી પ્રયાસથી ગુજરાતમાં વાઘના પ્રજનન માટે અત્યંત અનુકૂળ વાતાવરણ ઊભું થશે અને રાજ્યમાં વિલુપ્ત થઈ રહેલી વાઘની વસ્તીને પુનઃજીવિત કરવાના નવા માર્ગો ખુલશે. કેન્દ્રીય પર્યાવરણ અને વન મંત્રાલય દ્વારા રચવામાં આવેલી વિશેષ નિષ્ણાત સમિતિએ આ અંગેનો એક વિસ્તૃત અહેવાલ પણ સુપરત કરી દીધો છે, જેમાં ગુજરાતને વાઘણોના સુરક્ષિત સ્થળાંતર માટે સંપૂર્ણપણે યોગ્ય ગણાવવામાં આવ્યું છે.
એકને બદલે બે વાઘણ લાવવાની ભલામણ પાછળ ચાર વર્ષના નર વાઘની સક્રિય હિલચાલ મુખ્ય કારણ છે. ફેબ્રુઆરી મહિનામાં રાજ્યમાં પ્રવેશ્યા બાદ આ નર વાઘ દાહોદ, છોટાઉદેપુર અને સાગતાલા સુધી ફેલાયેલા રતનમહાલ અભયારણ્યના વિશાળ વિસ્તારમાં સતત ફરી રહ્યો છે. વન્યજીવ નિષ્ણાતોનું સ્પષ્ટ માનવું છે કે નર વાઘના આટલા મોટા ક્ષેત્રમાં અલગ-અલગ જગ્યાએ બે વાઘણ છોડવાથી તેમનો મેળાપ અને કુદરતી પ્રજનનની શક્યતાઓ અનેકગણી વધી જશે. આ યોજના અનુસાર એક વાઘણને છોટાઉદેપુર અને બીજી વાઘણને સાગતાલા નજીકના જંગલ વિસ્તારમાં છોડવામાં આવશે. આ બંને વાઘણની ઉંમર પણ નર વાઘની ઉંમરની આસપાસ જ હોવાની અપેક્ષા રાખવામાં આવી છે, જેથી કુદરતી સંતુલન જળવાઈ રહે.
આ મહત્વાકાંક્ષી પ્રોજેક્ટને સફળ બનાવવા માટે વન વિભાગ દ્વારા સુરક્ષા અને દેખરેખની વ્યવસ્થાઓ અત્યારથી જ અત્યંત સઘન બનાવવામાં આવી રહી છે. સમગ્ર વિસ્તારમાં અંદાજે એક હજારથી વધુ આધુનિક સીસીટીવી કેમેરા અને કેમેરા ટ્રેપ લગાવવાની પ્રક્રિયા આરંભી દેવામાં આવી છે. આ મજબૂત મોનિટરિંગ નેટવર્કની મદદથી નવી લાવવામાં આવનાર વાઘણો તેમજ સ્થાનિક નર વાઘની પ્રત્યેક હિલચાલ પર સતત અને ચાંપતી નજર રાખી શકાશે. આ ઉપરાંત, આ જંગલ વિસ્તારમાં વાઘના મુખ્ય ખોરાક માટે નીલગાય અને જંગલી ભૂંડ જેવા તૃણાહારી પ્રાણીઓની પૂરતી ઉપલબ્ધતા પણ વાઘના વસવાટ માટે અત્યંત ફાયદાકારક સાબિત થશે. અગાઉની મૌખિક ચર્ચાઓ બાદ હવે આ નક્કર અહેવાલ અને આયોજનથી રાજ્યમાં વાઘની વસ્તીને ફરીથી સ્થાપિત કરવાની દિશામાં ઐતિહાસિક પગલું ભરાઈ રહ્યું છે.
