કોઈપણ દેશની સત્તાવાર નાગરિકતા વિના 'સ્ટેટલેસ' એટલે કે રાષ્ટ્રવિહીન તરીકેનું જીવન જીવવું એ કોઈપણ વ્યક્તિ માટે એક માનસિક અને કાયદાકીય કાળરાત્રિ સમાન હોય છે. ગુજરાતની ડોલી વડાલિયા નામના આ યુવતીએ પોતાના જીવનના પૂરા ૨૬ વર્ષ આ અચોક્કસતા અને સંઘર્ષમાં વિતાવ્યા છે. મૂળ ગુજરાતના અને આફ્રિકન દેશ મોઝામ્બિકમાં સ્થાયી થયેલા તેના માતા-પિતા માટે સમય ત્યારે પલટાયો જ્યારે ત્યાં આવેલા એક ભયાનક ચક્રવાતી વાવાઝોડાએ તેમનો સમગ્ર ધંધો અને આર્થિક સ્થિરતાને ધ્વસ્ત કરી નાખી. આ કુદરતી આપત્તિએ માત્ર પરિવારની સંપત્તિ જ નહીં છીનવી, પરંતુ કાયદાકીય દસ્તાવેજોની એવી જટિલ ગૂંચવણ ઊભી કરી કે ડોલી કોઈ દેશની નાગરિક ન રહી શકી.
આ કાયદાકીય અને તકનીકી અડચણોને કારણે ડોલીનું સમગ્ર જીવન એક જગ્યાએ થંભી ગયું હતું. નાગરિકતા અને પાસપોર્ટ જેવા મૂળભૂત દસ્તાવેજોના અભાવે તે સામાન્ય નાગરિક તરીકેના અધિકારોથી પણ વંચિત રહી હતી. સ્થિતિ ત્યારે વધુ ગંભીર બની જ્યારે લગ્ન પછી પણ તે વિઝા અને પાસપોર્ટના પ્રશ્ને કેનેડામાં રહેતા પોતાના પતિ પાસે જઈ શકી નહીં. દસ્તાવેજોના અભાવે તેનું વિવાહિત જીવન પણ મુશ્કેલીમાં મુકાયું હતું અને તે અનિશ્ચિતતાના ભંવરમાં ફસાઈ ગઈ હતી. આમ છતાં, આ પરિવારે ક્યારેય હિંમત ન હારી અને કાયદાકીય રસ્તાઓ શોધવાનું ચાલુ રાખ્યું.
આ લાંબા સંઘર્ષના અંત લાવવા માટે ગુજરાત ભાજપના ઉપાધ્યક્ષ રમેશ ધડુક સહિતના અગ્રણી નેતાઓએ આ માનવીય મુદ્દામાં હસ્તક્ષેપ કર્યો હતો. તેમના સક્રિય પ્રયાસો અને કેન્દ્ર સરકારના સંબંધિત વિભાગો સમક્ષ કરવામાં આવેલી યોગ્ય રજૂઆતના પરિણામે વર્ષો જૂની કાનૂની અને તકનીકી અડચણો દૂર થઈ શકી. સત્તાવાળાઓએ તમામ બાબતોની ચકાસણી કરીને ડોલીને વંશના આધારે ભારતીય નાગરિક તરીકે સ્વીકૃતિ આપી અને તેને સત્તાવાર પાસપોર્ટ પણ ઇશ્યુ કર્યો. બે દાયકા કરતા વધુ સમયના ઇંતજાર બાદ આખરે હાથમાં ભારતીય પાસપોર્ટ આવતા ડોલી અને તેના પરિવારમાં દિવાળી જેવો માહોલ છવાયો છે, અને હવે તે કેનેડામાં પોતાના પતિ સાથે નવું જીવન શરૂ કરવા માટે પૂરી રીતે સક્ષમ બની છે.
