મણિપુરમાં યુનાઇટેડ પીપલ્સ ફ્રન્ટ (UPF) અને કુકી નેશનલ ઓર્ગેનાઈઝેશન (KNO) સાથેના 'સસ્પેન્શન ઓફ ઓપરેશન્સ' (SoO) કરારની મુદત સપ્ટેમ્બર માસમાં પૂર્ણ થઈ ચૂકી છે અને તે લંબાવવામાં આવ્યો નથી. આ કરાર હેઠળ આશરે ૨,૨૬૬ જેટલા ભૂગર્ભ ઉગ્રવાદીઓ રાજ્યના પહાડી વિસ્તારોમાં આવેલી નિયુક્ત શિબિરોમાં આશરો લઈને બેઠા છે, પરંતુ તેમની આગામી સ્થિતિ અત્યંત અનિશ્ચિત બની ગઈ છે. રાજ્યના બહુસંખ્યક મૈતેઈ અને નાગા સમુદાયો દ્વારા આ કરારને આગળ વધારવા સામે ઉગ્ર વિરોધ નોંધાવવામાં આવી રહ્યો છે. આ સમુદાયોનો આક્ષેપ છે કે સો (SoO) કેડર્સના સભ્યો હત્યા અને અપહરણ જેવી હિંસક ગતિવિધિઓમાં સંડોવાયેલા છે, જેના કારણે સામાન્ય જનતાની સુરક્ષા સામે ગંભીર જોખમ ઊભું થયું છે.
આ કરારના વિવાદ વચ્ચે કંગપોકપી જિલ્લાના સુનુરોક હિલ્સમાં લાકડા કાપવા ગયેલા ૧૪ મૈતેઈ યુવકો પર થયેલા સશસ્ત્ર હુમલામાં ત્રણ નાગરિકોના મોત નીપજ્યા હતા, જેને લઈને ગૃહ વિભાગે કડક કાર્યવાહી હાથ ધરી છે. સુરક્ષા દળોએ કાંગપોકપી જિલ્લામાં આવેલા 'સિનાઈ કેમ્પ' નામના નિયુક્ત શિબિર પર સંયુક્ત દરોડા પાડીને તેને નિઃશસ્ત્ર કરી દીધો હતો અને સીઆરપીએફ દ્વારા તેને પોતાના કબજામાં લેવામાં આવ્યો હતો. તપાસ દરમિયાન આ શિબિરમાંથી શંકાસ્પદ કુકી નેશનલ ફ્રન્ટ (KNF) સાથે જોડાયેલા શખ્સો મળી આવ્યા હતા, જે સ્પષ્ટપણે સો (SoO) કરારના નિયમોનું ઉલ્લંઘન દર્શાવે છે. રાજ્યના ગૃહમંત્રી ગોવિંદાસ કોન્થૌજામે જણાવ્યું હતું કે જનતાની પ્રબળ ભાવના અને વિરોધને ધ્યાનમાં રાખીને સરકારે આ કરારને રિન્યુ કર્યો નથી અને દોષિતો સામે કડક કાનૂની પગલાં લેવામાં આવી રહ્યા છે.
મણિપુરમાં વર્ષ ૨૦૨३ થી શરૂ થયેલી મૈતેઈ અને કુકી-ઝો સમુદાયો વચ્ચેની જાતીય હિંસામાં અત્યાર સુધીમાં સેંકડો લોકોએ જીવ ગુમાવ્યા છે અને હજારો લોકો બેઘર બન્યા છે. રાજ્યમાં આગામી વર્ષની શરૂઆતમાં જ વિધાનસભા ચૂંટણી યોજાવાની હોવાથી આ સો (SoO) કરારનું લંબાવવું કે ન લંબાવવું તે એક મોટો રાજકીય મુદ્દો બની ગયો છે. કુકી જૂથો અલગ વહીવટીતંત્ર કે કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશની માંગ કરી રહ્યા છે, જ્યારે મૈતેઈ અને નાગા સંગઠનો આ માગણીઓ સામે અડગ છે. આ ઉપરાંત, મ્યાનમાર સાથેની છિન્નભિન્ન સરહદને કારણે રાજ્યમાં પ્રવેશતા હજારો ગેરકાયદેસર ઇમિગ્રન્ટ્સનો પ્રશ્ન પણ સુરક્ષા એજન્સીઓ માટે ચિંતાનો મોટો વિષય બન્યો છે. રાજકીય અસ્થિરતા અને જાતીય સંઘર્ષના આ માહોલ વચ્ચે રાજ્ય સરકાર અને કેન્દ્ર સરકાર માટે કાયદો અને વ્યવસ્થા જાળવવી એ સૌથી મોટો પડકાર બની રહ્યો છે.
