દક્ષિણ-પશ્ચિમ સ્પેનના એક્સટ્રેમાદુરા વિસ્તારમાં આવેલી 'લાસ મિનિલાસ' (Las Minillas) નામની પ્રાચીન તાંબાની ખાણે બ્રોન્ઝ યુગના ઇતિહાસમાં એક મોટો ખુલાસો કર્યો છે. વર્ષ ૨૦૨૦થી શરૂ થયેલા ઉત્ખનન અને વૈજ્ઞાનિક સંશોધનોમાં બહાર આવ્યું છે કે અંદાજે ઈસવીસન પૂર્વે ૧૩૦૦ ની આસપાસ આ ખાણમાંથી મોટા પાયે તાંબાનું ઉત્ખનન થતું હતું. અહીં પથ્થરના औજારો, ખાણકામ માટેની ઊંડી ખાઈઓ અને ધાતુ ગાળવાના પુરાવા મળ્યા છે, જે દર્શાવે છે કે આઇબેરિયન દ્વીપકલ્પ પ્રાચીન યુરોપમાં તાંબાના પુરવઠા માટેનું એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ કેન્દ્ર હતું. આ ખાણમાંથી અંદાજે ૪૯ થી ૭૩૮ ટન જેટલું તાંબું ઉત્પન્ન થયું હોવાનો અંદાજ લગાવવામાં આવ્યો છે, જે તેને તે સમયની સૌથી મોટી સુરક્ષિત ખાણોમાં સ્થાન આપે છે.
તાજેતરમાં 'એન્ટિક્વિટી' જર્નલમાં પ્રકાશિત થયેલા અભ્યાસમાં સંશોધકોએ સ્પેનની આ ખાણમાંથી મળેલા તાંબાની રાસાયણિક સંરચના અને લેડ આઈસોટોપ રેશિયોની સરખામણી સ્કેન્ડિનેવિયામાંથી મળી આવેલા ૩૦૦ થી વધુ બ્રોન્ઝ યુગની વસ્તુઓ સાથે કરી હતી. આશ્ચર્યજનક રીતે, સ્કેન્ડિનેવિયાની ૧૧ વસ્તુઓમાં રહેલા તત્વો અને સ્પેનિશ ખાણના નમૂનાઓ વચ્ચે અદ્ભુત સામ્યતા જોવા મળી છે. આ વસ્તુઓમાં ચાંદી અને એન્ટિમનીનું પ્રમાણ પણ સમાન સ્તરે મળી આવ્યું છે, જે સ્પષ્ટ કરે છે કે હજારો કિલોમીટર દૂર આવેલા આ બંને પ્રદેશો વચ્ચે કોઈને કોઈ પ્રકારે વ્યાપારી કે સાંસ્કૃતિક સંબંધો પ્રસ્ફુરિત થયા હતા. આ વસ્તુઓનો સમયગાળો પણ ખાણના સક્રિય સમય સાથે બરાબરમેળ ખાય છે.
આ અભ્યાસના પરિણામો યુરોપના પ્રાચીન વેપાર અને ધાતુ પુરવઠાના સમીકરણોને બદલી નાખે છે. અગાઉ એવું માનવામાં આવતું હતું કે ઉત્તર યુરોપમાં તાંબાનો મુખ્ય પુરવઠો ઓસ્ટ્રિયા કે વેલ્સ જેવા પ્રદેશોમાંથી આવતો હતો, પરંતુ જ્યારે તે કેન્દ્રો નબળા પડ્યા ત્યારે દક્ષિણ આઇબેરિયાએ યુરોપની તાંબાની જરૂરિયાતો પૂરી પાડવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવી હોઈ શકે છે. જો કે આ તાંબું સ્કેન્ડિનેવિયા સુધી કયા ચોક્કસ માર્ગો દ્વારા પહોંચ્યું તે હજુ સંપૂર્ણપણે સ્પષ્ટ નથી થયું, પરંતુ આ શોધે પ્રાચીન માનવ સંસ્કૃતિઓના વૈશ્વિક નેટવર્ક અને પરસ્પર જોડાણોની એક નવી જ ઝાંખી કરાવી છે.
