ભારત અને બ્રિટન વચ્ચે જુલાઈ મહિનામાં અમલમાં આવેલા ઐતિહાસિક મુક્ત વેપાર કરાર બાદ હવે મોટો વેપારી વિવાદ સામે આવ્યો છે. કેન્દ્ર સરકારે સ્પષ્ટતા કરી છે કે બલ્ક (જથ્થાબંધ) સ્વરૂપે થતી સ્કોચ વ્હિસ્કીની આયાત કરાર હેઠળ નક્કી કરાયેલા ૭૫ ટકાના ઘટેલા ટેરિફ માટે પાત્ર નથી, જ્યારે અગાઉ આ ટેરિફ ૧૫૦ ટકા હતો. આ નિર્ણયના વિરોધમાં ડિયાગો અને પર્નોડ જેવી વૈશ્વિક દિગ્ગજ કંપનીઓ બાદ હવે કન્ફેડરેશન ઓફ ઇન્ડિયન આલ્કોહોલિક બેવરેજ કુંપનિઝ (CIABC) પણ મેદાનમાં આવી છે. આશરે ૬૫ અબજ ડોલરનું કદ ધરાવતા ભારતીય આલ્કોહોલ ઉદ્યોગનું માનવું હતું કે ટેરિફ ઘટવાથી બિઝનેસને મોટો વેગ મળશે, પરંતુ સરકારના આ રૂખથી ઉદ્યોગ જગતમાં ચિંતાનું મોજું ફરી વળ્યું છે કારણ કે બ્રિટનથી આયાત થતી કુલ સ્કોચ વ્હિસ્કીના આશરે ૮૦ ટકા જથ્થો બલ્ક રૂપમાં જ આવે છે જેનો ઉપયોગ લોકપ્રિય બ્રાન્ડ્સ બનાવવા માટે થાય છે.
આ ગંભીર મામલે સ્થિતિ વધુ વણસે નહીં તે માટે સોમવારે વાણિજ્ય મંત્રાલયના શીર્ષ અધિકારીઓ અને વિદેશી તથા સ્થાનિક લિકર કંપનીઓના વરિષ્ઠ અગ્રણીઓ વચ્ચે બંધ બારણે બેઠક યોજાવા જઈ રહી છે. આ અગાઉ ઇન્ટરનેશનલ સ્પિરિટ્સ એન્ડ વાઇન્સ అసోസിയేਸ਼ਨ ઓફ ઇન્ડિયાએ સરકારને ખાનગીમાં ચેતવણી આપી હતી કે આયાતના નિયમોમાં કરાયેલો આ ફેરફાર બંને દેશો વચ્ચેના વેપાર કરારને નબળો પાડી શકે છે. બીજી તરફ, રેઇટર્સ દ્વારા પહેલીવાર બહાર લાવવામાં આવેલા ઓક્ટોબર ૨૭ ના એક ગુપ્ત પત્રમાં CIABC એ પણ સરકાર સમક્ષ આક્રમક રજૂઆત કરી છે. રેડિકો ખૈતાન અને એલાઈડ બ્લેન્ડર્સ એન્ડ ડિસ્ટિલર્સ જેવી દિગ્ગજ ભારતીય કંપનીઓનું પ્રતિનિધિત્વ કરતી આ સંસ્થાએ જણાવ્યું છે કે જો બલ્ક સ્કોચને નીચા ટેરિફનો લાભ નહીં મળે, તો સ્થાનિક ઉત્પાદકોને મોટો ફટકો પડશે અને વિદેશથી તૈયાર માલ આયાત કરવા માટે પ્રોત્સાહન ઊભું થશે.
ઉદ્યોગ જગતનું માનવું છે કે આ પ્રકારની સ્થિતિ સરકારના 'મેક ઇન ઇન્ડિયા' અભિયાનના મૂળ ઉદ્દેશ્યથી વિપરીત છે, કારણ કે આનાથી દેશમાં સ્થાનિક ઉત્પાદનને મજબૂત કરવાના પ્રયાસોને નુકસાન થઈ શકે છે. બ્રિટનની સરકારે પણ આ મુદ્દે ભારત સરકાર સાથે ચર્ચા શરૂ કરી હોવાના અહેવાલો છે, જ્યારે સ્કોટિશ સરકારે પણ બલ્ક સ્કોચના મુદ્દાને દિલ્હી સમક્ષ ઉઠાવ્યો છે. ભારતમાં વિદેશી રોકાણકારો માટે આયાત ટેરિફ અને બેક-ટેક્સના વિવાદો જૂના રહ્યા છે અને સરકારી અધિકારીઓ હંમેશાં દેશના કાયદાનું કડકાઈથી પાલન કરાવવા પર અડગ રહ્યા છે. હવે સોમવારની આ મહત્ત્વપૂર્ણ બેઠક પર સૌની નજર ટકેલી છે કે શું સરકાર અને ઉદ્યોગ જગત વચ્ચે કોઈ મધ્યમ માર્ગ નીકળે છે કે કેમ, જેનાથી ભારત-બ્રિટન વેપાર કરારની ભાવના પણ જળવાઈ રહે અને સ્થાનિક ઉદ્યોગોના હિતોનું પણ રક્ષણ થાય.