અમેરિકાના ન્યુજર્સી રાજ્યના વેસ્ટફિલ્ડ શહેરમાં રહેતી ૧૨ વર્ષીય સોફિયા પારેખે બાળપણમાં જ સમાજસેવા અને વાંચન પ્રત્યેના પ્રેમનું ઉત્તમ ઉદાહરણ પૂરું પાડ્યું છે. કોવિડ-૧૯ મહામારીના સમયમાં જ્યારે અનેક પરિવારો આર્થિક મુશ્કેલીઓનો સામનો કરી રહ્યા હતા અને પુસ્તકો ખરીદવા અક્ષમ હતા, ત્યારે માત્ર સાત વર્ષની વયની સોફિયાએ જોયું કે દરેક બાળક પાસે પુસ્તકોની સમાન સુલભતા નથી. આ બાબતથી પ્રેરિત થઈને તેણે 'સોફિયા બુક સ્ટેન્ડ' (Sophia's Book Stand) નામના અનોખા પ્રોજેક્ટની શરૂઆત કરી. આ પહેલ માત્ર પુસ્તકો એકત્રિત કરીને મોકલવા પૂરતી સીમિત નથી, પરંતુ સોફિયા દરેક બાળકની ઉંમર અને તેની રુચિ જાણીને ખાસ તે જ પ્રકારના પુસ્તકો પસંદ કરીને મોકલે છે, જેથી બાળકોને ખરેખર જે વાંચવું ગમે તે જ સામગ્રી મળી રહે.
સમયની સાથે આ નાનકડો વિચાર એક વ્યાપક રાષ્ટ્રીય અભિયાનમાં પરિવર્તિત થયો છે. સોફિયાએ એક ઓનલાઈન રિક્વેસ્ટ ફોર્મ શરૂ કર્યું છે, જેના દ્વારા માતા-પિતા અને શિક્ષકો બાળકોની ઉંમર અને રસ-રૂચિની વિગતો ભરીને પુસ્તકો મંગાવી શકે છે. આ પ્રોજેક્ટ હવે માત્ર વ્યક્તિગત પરિવારો સુધી જ મર્યાદિત નથી રહ્યો, પરંતુ તે પછાત વિસ્તારોની શાળાઓના શિક્ષકો અને જરૂરિયાતમંદ પરિવારોને મદદ કરતી સંસ્થાઓ જેવી કે 'મોમ્સ હેલ્પિંગ મોમ્સ ફાઉન્ડેશન' અને 'બોય્ઝ એન્ડ ગર્લ્સ ક્લબ ઓફ નેવાર્ક' સાથે મળીને પણ કામ કરી રહી છે. સ્થાનિક ફ્રેન્કલિન એલિમેન્ટરી સ્કૂલ, પ્રખ્યાત હસ્તીઓ, જાણીતા લેખકો તેમજ ડિઝની જેવા નામોનો પણ તેને ભરપૂર સહયોગ સાંપડ્યો છે. આ અદ્ભુત સામાજિક પ્રદાન બદલ તેને વર્ષ ૨૦૨૬ના 'ગ્લોરિયા બેરોન પ્રાઇઝ ફોર યંગ હીરોઝ' માટે રનર-અપ તરીકે ગૌરવપૂર્ણ માન્યતા પ્રાપ્ત થઈ છે.
આજે આ પ્રોજેક્ટ ખૂબ વિશાળ બની ગયો છે છતાં સોફિયા અને તેના પરિવાર સમક્ષ કેટલાક પડકારો પણ છે, જેમ કે ઓનલાઈન સુવિધા ન ધરાવતા અત્યંત પછાત વર્ગના પરિવારો સુધી પહોંચવું. આ મુશ્કેલીને દૂર કરવા માટે તેઓ ભવિષ્યમાં આ નેટવર્કને વધુ વ્યાપક બનાવવા અને માત્ર અમેરિકા જ નહીં પરંતુ વિદેશી દેશોના બાળકો સુધી પણ પુસ્તકો પહોંચાડવાના સપના જોઈ રહ્યા છે. સ્પેનિશ ભાષાના, દ્વિભાષી અને વિવિધ સાંસ્કૃતિક પૃષ્ઠભૂમિ દર્શાવતા પુસ્તકોની શાળાઓમાં વિશેષ માંગ રહે છે, જે પૂરી કરવા માટે તેઓ સતત પ્રયત્નશીલ છે. સોફિયાનું આ નાનું પગલું આજે સમગ્ર દેશના બાળ વાચકોના ચહેરા પર સ્મિત લાવવા સાથે તેમને જ્ઞાનના પ્રકાશથી રોશન કરી રહ્યું છે.
