પહેલા વિશ્વયુદ્ધને 100 કરતાં વધુ વર્ષ વીતી ગયાં હોવા છતાં તેના ઘા હજુ પણ યુરોપમાં રૂઝાયા નથી, અને હવે ગ્લોબલ વોર્મિંગના કારણે કુદરતી બદલાવ પણ આ જૂના રહસ્યો બહાર લાવી રહ્યા છે. ઇટાલીના પ્રસિદ્ધ ડાલોમાઇટ્સ પર્વતો પર ગ્લેશિયર્સ ઝડપથી પીગળી રહ્યા છે, જેના કારણે બરફ નીચે દટાયેલા જીવંત બોમ્બ અને વિસ્ફોટકો બહાર આવી રહ્યા છે. તાજેતરમાં જ ઇટાલિયન આર્મી દ્વારા આ પર્વતીય વિસ્તારોમાં એક મોટું ઓપરેશન ચલાવવામાં આવ્યું હતું, જેમાં બરફ અને કાટમાળમાંથી અંદાજે 250 જેટલા અણવિસ્ફોટિત બોમ્બ અને દારૂગોળો સફળતાપૂર્વક બહાર કાઢીને તેને ડિફ્યુઝ કરવામાં આવ્યા છે. આ ચોંકાવનારી ઘટનાએ સમગ્ર યુરોપનું ધ્યાન ખેંચ્યું છે કારણ કે યુદ્ધના આ જીવંત અવશેષો આજની તારીખમાં પણ સામાન્ય નાગરિકો માટે મોટો ખતરો સાબિત થઈ રહ્યા છે.
આ ખાસ ઓપરેશન ઇટાલીની જુલિયા અલ્પાઇન બ્રિગેડ દ્વારા હાથ ધરવામાં આવ્યું હતું, જે 16 ઓક્ટોબરે પૂરું થયું હતું. આ હથિયારો 1915 થી 1918 દરમિયાન આલ્પાઇન પર્વતોમાં ઇટાલી અને ઓસ્ટ્રો-હંગેરિયન સેના વચ્ચે લડાયેલા વ્હાઇટ વોર સાથે જોડાયેલા છે. મળી આવેલા દારૂગોળામાં ઇટાલિયન આર્ટિલરી શેલ અને ફ્રેન્ચ બનાવટના થેવેટોટ મોર્ટાર બોમ્બ પણ સામેલ હતા. આ સિવાય જૂન મહિનામાં કેલ્ડોનાઝો નજીક એક કાર ખાડીમાં ગબડી પડ્યા બાદ 90 મિલીમીટરનો મોર્ટાર શેલ મળી આવ્યો હતો, જેને બોમ્બ સ્કવોડ દ્વારા તાત્કાલિક હટાવવામાં આવ્યો હતો. આ ખતરો ફક્ત ઇટાલી પૂરતો સીમિત નથી, પરંતુ બેલ્જિયમમાં ખેતરો ખેડતી વખતે યુદ્ધના શેલ નીકળવા ખૂબ સામાન્ય વાત બની ગઈ છે જેને ત્યાં આયર્ન હાર્વેસ્ટ કહેવામાં આવે છે. બેલ્જિયમની ડિસ્પોઝલ સર્વિસ દર વર્ષે 3,000થી વધુ કોલ અટેન્ડ કરે છે અને દર વર્ષે 200 થી 250 ટન વિસ્ફોટક નષ્ટ કરે છે. જર્મનીમાં માર્ચ 2026માં ડ્રેસડેન શહેરમાં બ્રિજ નજીક બાંધકામ વખતે 250 કિલોગ્રામનો બ્રિટિશ બોમ્બ મળી આવ્યો હતો, જેને કારણે 18,000 લોકોનું સ્થળાંતર કરવું પડ્યું હતું. ફ્રાન્સના બોર્ડેક્સ નજીક ઓગસ્ટ 2026માં જંગલમાં લાગેલી આગ પછી 400થી વધુ શેલ મળી આવ્યા હતા જ્યાં ગરમીના કારણે જમીનમાં દટાયેલા બોમ્બ જાતે જ ફાટવા લાગ્યા હતા.
આ તમામ ઘટનાઓ એ વાતની સાક્ષી પૂરે છે કે પહેલું અને બીજું વિશ્વયુદ્ધ પૂરું થયાના દાયકાઓ પછી પણ તેના ડરામણાં પડછાયા યુરોપનો પીછો છોડી રહ્યા નથી. આલ્પાઇન ગ્લેશિયર્સનું પીગળવું, નદીઓમાં ઘટતું પાણીનું સ્તર, જંગલોની આગ અને મોટાપાયે થઈ રહેલા કન્સ્ટ્રક્શનના કામોના કારણે જમીનમાં છુપાયેલા આ જોખમો હવે અચાનક બહાર આવી રહ્યા છે. બદલાતા પર્યાવરણ અને આબોહવા પરિવર્તનના કારણે હવે આ જૂના શેલ ક્યારે અને ક્યાં ફાટશે તેની આગાહી કરવી મુશ્કેલ બની ગઈ છે, જેના કારણે સરકારો અને સુરક્ષા એજન્સીઓની ચિંતામાં સતત વધારો થઈ રહ્યો છે.
