દિવાળીના તહેવાર પર મીઠાઈ અને ફટાકડાની સાથે શુકનના કવર મળવા ખૂબ જ સામાન્ય વાત છે. ઘણીવાર મિત્રો, પાડોશીઓ કે સંબંધીઓ તરફથી સારી એવી રકમ ગિફ્ટમાં મળી જતી હોય છે, પરંતુ શું તમે ક્યારેય વિચાર્યું છે કે શુકનના આ નાણાં પર પણ ટેક્સ લાગી શકે છે? જો તમને કોઈએ દિવાળી પર ₹51,000 ની રોકડ ભેટ આપી હોય, તો શું તેના પર ટેક્સ ભરવો પડશે? વાસ્તવમાં આખી બાબત એ વાત પર નિર્ભર કરે છે કે નાણાં આપનાર વ્યક્તિ કોણ છે અને આખા નાણાકીય વર્ષ દરમિયાન તમને કુલ કેટલી કિંમતની રોકડ ભેટ મળી છે.
આવકવેરાના નિયમો અનુસાર, જો કોઈ એવી વ્યક્તિ તમને પૈસા આપે છે જે તમારા નજીકના રિલેટિવની વ્યાખ્યામાં નથી આવતી અને આખા વર્ષ દરમિયાન આવી ભેટોનું કુલ મૂલ્ય ₹50,000 થી વધી જાય, તો તમારે ટેક્સ ભરવો પડી શકે છે. દાખલા તરીકે, જો તમારા કોઈ પાડોશીએ દિવાળી પર ₹51,000 રોકડા આપ્યા હોય, તો સમગ્ર રકમ કરપાત્ર બને છે અને આ રકમને ઇનકમ ફ્રોમ અધર સોર્સિસ ગણીને તમારા લાગુ ટેક્સ સ્લેબ મુજબ ટેક્સ વસૂલાય છે. જોકે, બીજી તરફ જો કોઈ મિત્ર પાસેથી વર્ષ દરમિયાન કુલ ₹40,000 રોકડા જ મળ્યા હોય, તો આ નિયમ હેઠળ તેના પર ટેક્સ લાગતો નથી, પરંતુ આખા વર્ષમાં મળેલા તમામ ગિફ્ટ્સનો હિસાબ રાખવો હંમેશા જરૂરી બને છે.
બીજી બાજુ જો દિવાળી પર તમારા માતા-પિતા, ભાઈ-બહેન, પતિ-પત્ની કે દાદા-દાદી જેવા નજીકના રિલેટિવ્સ રોકડ ભેટ આપે, તો રકમ ગમે તેટલી મોટી હોય, તેના પર ટેક્સ લાગતો નથી. દાખલા તરીકે પિતા તરફથી ₹1 લાખ મળે તો પણ તમારે કોઈ આવકવેરો ચૂકવવો પડતો નથી. જોકે, લગ્નના પ્રસંગે મળેલી ભેટો માટે આવકવેરાના નિયમોમાં વિશેષ કરમુક્તિ છે જ્યાં રકમની કોઈ મર્યાદા નથી, પરંતુ દિવાળી, જન્મદિવસ કે એનિવર્સરી જેવા તહેવારો પર મળેલી ભેટોને આ ખાસ છૂટમાં ગણવામાં આવતી નથી, જેથી મોટી રકમની રોકડ ભેટ મળી હોય ત્યારે ભવિષ્યની સુરક્ષા માટે તેના સ્રોતનો યોગ્ય હિસાબ રાખવો હંમેશા હિતાવહ છે.
