ખેતી અને ટેકનોલોજીના સમન્વયથી સોયાબીન ખેડૂતોનું જીવન સરળ બનાવવા માટે એક મોટું પગલું ભરવામાં આવ્યું છે. AI નેટિવ બાયોસોલ્યુશન્સ કંપની એબ્સોલ્યુટ અને IIT ખડગપુરે ક્વાડ समर्थિત એગ્રીકલ્ચર રિસર્ચ ઇનિશિયેટિવ અંતર્ગત હાથ મિલાવ્યા છે. આ ભાગીદારી હેઠળ સ્માર્ટ સ્કાઉટ નામની એક અદભુત સિસ્ટમ વિકસાવવામાં આવી રહી છે, જે કમ્પ્યુટર વિઝન અને આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સની મદદથી ખેડૂતોને પાક કાપણી પહેલા જ તેના જોખમો વિશે ચેતવણી આપશે. આ પ્રોજેક્ટનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય પાક જમીન પર ઢળી પડવાની સમસ્યાને સમયસર ઓળખીને ખેડૂતોને થતું મોટું નુકસાન અટકાવવાનો છે, જેથી તેઓ યોગ્ય સમયે યોગ્ય નિર્ણય લઈ શકે. ભારતમાં એડિબલ ઓઇલ ઇકોનોમી માટે સોયાબીનનું ખૂબ જ મોટું મહત્ત્વ છે, કારણ કે વર્ષ 2024-25 દરમિયાન દેશમાં લગભગ 12.95 મિલિયન હેક્ટરમાં સોયાબીનની ખેતી થઈ હતી, જેમાં એકલા મધ્ય પ્રદેશ અને મહારાષ્ટ્રનો હિસ્સો અંદાજે 84.5% જેટલો છે.
આ પ્રોજેક્ટ ક્વાડની AI-ENGAGE પહેલ હેઠળ પસંદ કરાયેલા 6 પ્રોજેક્ટ્સમાંથી એક છે, જેમાં ભારત, યુએસ, જાપાન અને ઓસ્ટ્રેલિયાના રિસર્ચર્સ સાથે મળીને કામ કરી રહ્યા છે. આ તમામ પ્રોજેક્ટ્સ માટે 6 મિલિયન ડૉલરથી વધુનું સંયુક્ત રોકાણ કરવામાં આવ્યું છે. સોયાબીનની ખેતીમાં પાક જ્યારે પરિપક્વ થતો હોય ત્યારે ભારે વરસાદ, તેજ પવન કે જીવાતોના કારણે છોડ જમીન પર સૂઈ જવાની એટલે કે લોજિંગની મોટી સમસ્યા સર્જાતી હોય છે, જેનાથી ખેડૂતોને યીલ્ડમાં ભારે નુકસાન સહન કરવું પડે છે. સ્માર્ટ સ્કાઉટ સિસ્ટમ હાથમાં રાખીને કે સ્પ્રેઅર જેવા મશીનો પર ફિટ કરીને ખેતરમાં રુટિન કામ દરમિયાન જ પાકના ફોટા પાડી શકશે. આ ટેકનોલોજી છોડની લંચાઈ, ઘનતા, જીવાતોનું દબાણ અને ડેમેજ લોકેશનનું મેપિંગ કરીને ખેડૂતોને સચોટ ડેટા પૂરો પાડશે તેમજ ઇન-સીઝન યીલ્ડ એસ્ટિમેશનમાં પણ મદદ કરશે.
આ ઇન્ટરનેશનલ પ્રોજેક્ટના લીડ પ્રિન્સિપાલ ઇન્વેસ્ટિગેટર તરીકે યુએસની કેન્સાસ સ્ટેટ યુનિવર્સિટીના ડૉ. અજય શારદા કામ કરી રહ્યા છે, જ્યારે IIT ખડગપુરના પ્રોફેસર પિયુષ સોની અને એબ્સોલ્યુટના ડૉ. શિવમ શર્મા ભારતીય ટીમનું નેતૃત્વ કરી રહ્યા છે. આ પ્રોજેક્ટનું ભારતનું કાર્ય વર્ષ 2026 માં શરૂ થઈ ચૂક્યું છે અને તે આગામી 3 વર્ષ સુધી ચાલશે. મધ્ય પ્રદેશ, મહારાષ્ટ્ર અને કર્ણાટકના 30 એકરથી વધુ વિસ્તારમાં સોયાબીન પર આના પાયલોટ ટ્રાયલ્સ લેવામાં આવશે, જેમાં પુણે ખાતેના INERA ટ્રાયલ સ્ટેશનના લગભગ 5 એકર વિસ્તારનો પણ સમાવેશ થાય છે. ભવિષ્યમાં આ ટેકનોલોજી દ્વારા ખેડૂતોને તાલીમ આપવામાં આવશે અને આ જ પદ્ધતિને અન્ય પાકો માટે પણ ઉપયોગમાં લેવાના પ્રયાસો કરવામાં આવશે.
