સપ્ટેમ્બરની શરૂઆતમાં ભારતીય બેંકો પાસે જે રેકોર્ડ કેશ સરપ્લસ હતું તે હવે ઝડપથી ગાયબ થઈ રહ્યું છે. સેન્ટ્રલ બેંક એટલે કે RBI એ રૂપિયાને કમજોર થતો અટકાવવા માટે લિક્વિડિટી એકદમ ટાઈટ રાખી છે, જેથી કરન્સી સામે સટ્ટો રમનારાઓ પર લગામ કસી શકાય. રિપોર્ટ અનુસાર, બેંકો પાસે રહેલું વધારાનું ફંડ સપ્ટેમ્બરના પ્રારંભમાં 11 ટ્રિલિયન રૂપિયાથી ઘટીને 26 ઓક્ટોબર સુધીમાં માત્ર 462 બિલિયન રૂપિયા પર આવી ગયું છે. RBI ના આ કડક પગલાં પાછળનો હેતુ ટ્રેડર્સ માટે રૂપિયા ઉછીના લઈને ડોલર ખરીદવાનું મોંઘું કરવાનો છે, જેથી રૂપિયાની નબળાઈ સામે હેજિંગ કરવાનો ખર્ચ વધી જાય.
આ કેશ ક્રંચના કારણે બેંકિંગ સિસ્ટમમાં ઉધાર લેવાના રેટ્સ પણ વધી ગયા છે. IDFC ફર્સ્ટ બેંક અને એમકે ગ્લોબલ ફાઇનાન્શિયલ સર્વિસિસના એનાલિસ્ટ્સનું માનવું છે કે RBI હાલ બેંકિંગ સિસ્ટમમાં પૂરેપૂરી લિક્વિડિટી પાછી લાવવાના મૂડમાં નથી, જેથી આ તંગી હજુ લાંબી ચાલી શકે છે. RBI એ અત્યાર સુધી લિક્વિડિટી સપોર્ટ 1.5 ટ્રિલિયન રૂપિયા સુધી જ મર્યાદિત રાખ્યો છે અને જરૂરિયાત કરતાં ઓછું ફંડ આપ્યું છે. આ કડકાઈના કારણે ઓવરનાઈટ બોરોઇંગ રેટ્સ સેન્ટ્રલ બેંકની પોલિસી રેન્જની ઉપરની સપાટીએ પહોંચી ગયા છે. ગવર્નર સંજય મલ્હોત્રાએ પણ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે નાણાકીય સ્થિરતાના જોખમો સામે લડવા માટે મોનિટરી પોલિસીનો ઉપયોગ કરવામાં આવી શકે છે.
આ કેશ ક્રંચની અસર હવે ડોમેસ્ટિક ફંડિંગ માર્કેટ પર પણ સ્પષ્ટ દેખાઈ રહી છે. પાછલા અઠવાડિયે નવા 3 અને 6 મહિનાના સર્ટિફિકેટ્સ ઓફ ડિપોઝિટ પરના રેટ્સ લગભગ 40 થી 50 બેસિસ પોઈન્ટ વધીને 7 મહિનાની ઊંચી સપાટીએ પહોંચ્યા છે. બેંકોના ફંડિંગ કોસ્ટ વધવાથી નોન-બેંક લેન્ડર્સ માટે પણ રૂપિયા ઊભા કરવાનું મોંઘું બની શકે છે. કાપ્રી ગ્લોબલ કેપિટલના એક્ઝિક્યુટિવ ડિરેક્ટર અజయ્ મંગલુનિયાના જણાવ્યા અનુસાર, જો મેક્રો સિચ્યુએશન આવી જ રહી અને ક્રૂડ ઓઈલના ભાવ વધ્યા તો ઇન્વેસ્ટર્સ પ્રીમિયમની માંગ કરશે, જેનાથી બોરોઇંગ કોસ્ટ કર્વ વધુ સ્ટીપ થઈ શકે છે.
