મહારાષ્ટ્રમાં આ વખતે દિવાળીનો તહેવાર અન્નદાતાઓ માટે ખુશીઓ લઈને આવી રહ્યો છે, કારણ કે રાજ્ય સરકાર 4.15 લાખ ખેડૂતોનું દેવું માફ કરવાની પૂરતી તૈયારી કરી ચૂકી છે. આ મહત્વના નિર્ણય પાછળનો મુખ્ય હેતુ આર્થિક સંકટમાં ફસાયેલા ખેડૂતોને રાહત આપવાનો છે, જેના માટે સહકારિતા વિભાગ દ્વારા નાણાં વિભાગ પાસે 4000 કરોડ રૂપિયાની મંજૂરી માંગવામાં આવી છે. અત્યાર સુધી આ યોજના હેઠળ દેવામાફી માટે કુલ 25 લાખ ખેડૂતોની ઓળખ કરવામાં આવી છે, જેમાંથી 15 લાખ 85 હજાર 493 ખેડૂતોને તેનો લાભ મળી પણ ચૂક્યો છે અને સરકારે અત્યાર સુધીમાં 13 હજાર 275 કરોડ રૂપિયા સીધા ખેડૂતોના બેંક ખાતામાં જમા કરાવી દીધા છે. મરાઠાવાડા વિસ્તારમાં સૌથી વધુ 6.27 લાખ ખેડૂતોને આનો લાભ મળ્યો છે, જ્યારે જે ખેડૂતોએ પોતાની KYC પ્રક્રિયા પૂરી કરી લીધી છે તેમને આ દિવાળી પહેલા જ દેવામાફીની મોટી ભેટ મળવાની પૂરેપૂરી આશા છે.
દેવામાફી ઉપરાંત રાજ્ય સરકારે મહારાષ્ટ્રના આશરે 1.5 કરોડ દુષ્કાળગ્રસ્ત ખેડૂતોને પણ આ દિવાળીએ મોટી આર્થિક રાહત આપવાનો નિર્ણય લીધો છે, જેમાં દરેક પાત્ર ખેડૂતને 5000 રૂપિયાની આગોતરી સહાય સીધી તેમના બેંક ખાતામાં જમા કરવામાં આવશે. રાજ્ય મંત્રીમંડળની બેઠક બાદ મુખ્યમંત્રી દેવેન્દ્ર ફડણવીસે આ સપ્તાહમાં જ આ રકમ ખેડૂતોના ખાતામાં પહોંચી જાય તેવા કડક નિર્દેશો સંબંધિત અધિકારીઓને આપી દીધા છે. જો કે, બીજી તરફ રાજ્યમાં ખેડૂતોની આત્મહત્યાની હૃદયદ્રાવક વાસ્તવિકતા પણ સામે આવી છે, જેમાં જાન્યુઆરી 2022થી જૂન 2026 વચ્ચેના સમયગાળામાં કુલ 13,928 ખેડૂતોએ આત્મહત્યા કરી હોવાના ચોંકાવનારા આંકડા બહાર આવ્યા છે, જેનો અર્થ એ થાય કે આ સમય દરમિયાન દરરોજ સરેરાશ 8 થી વધુ ખેડૂતોએ પોતાનું જીવન ટૂંકાવ્યું છે.
આ ગંભીર આત્મહત્યાના કિસ્સાઓમાં સરકારી સહાય અને પારદર્શિતા સામે પણ સવાલો ઉઠી રહ્યા છે કારણ કે રાઇટ ટુ ઇન્ફોર્મેશન હેઠળ માંગવામાં આવેલી માહિતી મુજબ સરકારે જિલ્લાવાર અને મહિનાવાર આંકડા આપવાની સ્પષ્ટ મનાઈ કરી દીધી છે. સામે આવેલી વિગતો મુજબ કુલ 13,928 કિસ્સાઓમાંથી માત્ર 8,145 પરિવારો જ સરકારી મદદ માટે પાત્ર ઠર્યા હતા, જ્યારે 4,042 પરિવારોને અપાત્ર જાહેર કરાયા અને 941 કેસ હજુ તપાસ હેઠળ છે. આ પાત્ર પરિવારોમાંથી પણ 7850 પરિવારોને 1 લાખ રૂપિયાની સહાય મળી ચૂકી છે, જ્યારે હજુ પણ 295 પાત્ર પરિવારો સરકારી મદદની રાહ જોઈ રહ્યા છે. સરકારની આ તાત્કાલિક દેવામાફી અને આર્થિક સહાયથી હાલના તબક્કે લાખો જીવંત ખેડૂતોને મોટી રાહત મળશે તેવી અપેક્ષા રાખવામાં આવી રહી છે.
