કેપિટલ ગેઇન્સ ટેક્સ અને એસટીટી મુદ્દે સરકારે મંગાવ્યા મંતવ્યો, બજેટ પહેલા રાહત મળવાની શક્યતા

સારાંશ: વિદેશી રોકાણકારોના આઉટફ્લો વચ્ચે દેશે કેપિટલ માર્કેટ પરના ટેક્સ લેવીઝની પુનઃ સમીક્ષા શરૂ કરી છે. સરકારે ઇન્વેસ્ટર્સ, માર્કેટ ફંક્શનરીઝ અને ટેક્સ એક્સપર્ટ્સ પાસેથી એલટીસીજી અને એસટીટી પર મંતવ્યો મંગાવ્યા છે. બજેટ નજીક હોવાથી માર્કેટમાં આ ટેક્સ ર્લૂઝમાં ફેરફાર થઈ શકે તેવી ચર્ચાઓ જોરશોરથી ચાલી રહી છે.

દેશના શેરબજારમાંથી વિદેશી રોકાણકારો (એફપીઆઈ) મોટા પ્રમાણમાં નાણાં પાછા ખેંચી રહ્યા છે, જેને પગલે સરકારે હવે લોંગ ટર્મ કેપિટલ ગેઈન્સ (એલટીસીજી) અને સિક્યોરિટીઝ ટ્રાન્ઝેક્શન ટેક્સ (એસટીટી) જેવા ટેક્સ માળખાની પુનઃ સમીક્ષા શરૂ કરી દીધી છે. નાણામંત્રી નિર્મલા સીતારમને ગત 13 ઓક્ટોબરે આ મુદ્દે મોટું નિવેદન આપતા જણાવ્યું હતું કે આ અંગે ઘણી ચર્ચાઓ ચાલી રહી છે અને આગામી બજેટની તૈયારીઓ પણ શરૂ થઈ ગઈ છે. સપ્ટેમ્બર 2024ની ટોચ પછી ભારતીય શેરબજારે માર્કેટ કેપિટલાઇઝેશનમાં મોટો ઘટાડો જોયો છે, ત્યારે માર્કેટને ફરી ધમધમતું કરવા અને વિદેશી કેપિટલ આકર્ષવા માટે આ ટેક્સમાં રાહત આપવાની માંગ સતત ઉઠી રહી છે.

વિત્તીય વર્ષ 2025માં કુલ એલટીસીજી કલેક્શન 1.29 લાખ કરોડ રૂપિયા નોંધાયું હતું, જે અગાઉના વર્ષના 72,249 કરોડ રૂપિયા કરતાં લગભગ બમણું હતું. બીજી તરફ, 1 એપ્રિલથી 14 ઓક્ટોબર દરમિયાન એસટીટી કલેક્શન 52 ટકા વધીને 46,840 કરોડ રૂપિયા પર પહોંચી ગયું છે, જ્યારે સમગ્ર વિત્તીય વર્ષ 2026માં આ કલેક્શન 57,522 કરોડ રૂપિયા રહ્યું હતું. હાલમાં 12 મહિનાથી વધુ સમય માટે હોલ્ડ કરેલા સ્ટોક્સ પર 12.5 ટકા એલટીસીજી ટેક્સ લાગે છે, જેમાં સેસ અને સરચાર્જ ઉમેરતા તે લગભગ 15 ટકા થઈ જાય છે. આ ઉપરાંત ખરીદનાર અને વેચનાર બંને તરફથી 0.1 ટકા એસટીટી પણ વસૂલવામાં આવે છે. માર્કેટના નિષ્ણાતો અને ઇન્વેસ્ટર્સ એક જ ટ્રાન્ઝેક્શન પર એલટીસીજી અને એસટીટી બંનેની ડબલ ટેક્ષેશન સિસ્ટમ સામે લાંબા સમયથી વાંધો ઉઠાવી રહ્યા છે.

અન્ય વૈશ્વિક બજારો જેવા કે યુએસ, યુકે, સિંગાપોર, હોંગકોંગ, સાઉથ કોરિયા અને તાઇવાનમાં નોન-રેસિડેન્ટ્સ પર સિક્યોરિટીઝ કેપિટલ ગેઇન્સ પર કોઈ ટેક્સ નથી લાગતો, જેના કારણે ભારત વૈશ્વિક સ્તરે સ્પર્ધામાં પાછળ ન પડે તે માટે ટેક્સ માળખાને હળવું કરવું જરૂરી બન્યું છે. એક્સપર્ટ્સના મતે, જો ભારત એસટીટીમાં વધારો કરીને એફપીઆઈ માટે કેપિટલ ગેઇન્સ ટેક્સ નાબૂદ કરે તો તે રેવન્યુ ન્યુટ્રલ સાબિત થઈ શકે છે. આગામી બજેટમાં આ અંગે કોઈ મોટો નિર્ણય લેવાય તેવી પૂરી શક્યતા છે, જે લાંબા ગાળાના રોકાણકારોને પ્રોત્સાહિત કરશે અને વૈશ્વિક સ્તરે ભારતીય માર્કેટની આકર્ષણ શક્તિમાં વધારો કરશે.