દેશમાં ઓનલાઈન એપ્લિકેશન દ્વારા કામ કરતા ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ વર્કર્સની સાચી સંખ્યા ગણવા માટે હવે સરકાર પોતાની લેબર સર્વેની પદ્ધતિમાં મોટો બદલાવ કરવા જઈ રહી છે. અત્યાર સુધી જે લેબર સર્વે થતો હતો તેમાં આ તમામ વર્કર્સનો પૂરતો ડેટા નોંધી શકાતો નહોતો, જેને કારણે સાચી સ્થિતિ સામે આવતી નહોતી. મિનિસ્ટ્રી ઓફ સ્ટેટિસ્ટિક્સ એન્ડ પ્રોગ્રામ ઇમ્પ્લીમેન્ટેશન દ્વારા 23 ઓક્ટોબર 2026ના રોજ આ નવા ફેરફારોની જાહેરાત કરવામાં આવી છે. જાન્યુઆરી 2026થી જ ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ વર્કર્સની માહિતી એકત્ર કરવાનું પ્રાયોગિક ધોરણે શરૂ કરી દેવાયું હતું, પરંતુ જૂની વ્યવસ્થા અપૂરતી સાબિત થતાં હવે પદ્ધતિ બદલવાની જરૂર પડી છે.
આ નવા પ્રસ્તાવ મુજબ જાન્યુઆરી 2027થી પિરીયોડિક લેબર ફોર્સ સર્વેમાં ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ વર્કર્સ માટે એક અલગ સેમ્પલિંગ કેટેગરી ઉમેરવામાં આવશે. આ સુધારાથી કેબ ડ્રાઈવરો અને ફૂડ ડિલિવરી પાર્ટનર્સ જેવા ડિજિટલ પ્લેટફોર્મથી કમાણી કરનારા લોકોની ચોક્કસ ગણતરી થઈ શકશે. આ માટે ગ્રામીણ અને શહેરી બંને વિસ્તારોમાં ખાસ સવાલો પૂછવામાં આવશે જેથી ઘરમાંથી કોઈ સભ્ય આ પ્રકારના ઓનલાઈન કામ સાથે જોડાયેલો છે કે નહીં તેની સ્પષ્ટ માહિતી મળી શકે. નીતિ આયોગના વર્ષ 2022ના રિપોર્ટ મુજબ ભારતમાં નાણાકીય વર્ષ 2020માં 68 લાખ ગિગ વર્કર્સ હતા અને વર્ષ 2030 સુધીમાં આ આંકડો વધીને 2.35 કરોડ સુધી પહોંચવાની ધારણા છે. જોકે, ગિગ વર્કર્સ અને ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ વર્કર્સ વચ્ચે થોડો તફાવત હોય છે કારણ કે દરેક ગિગ વર્કર એપ્લિકેશન દ્વારા જ કામ કરતો હોય તે જરૂરી નથી.
સરકારી ઈ-શ્રમ પોર્ટલ પર નોંધાયેલા આંકડાઓ પર નજર કરીએ તો 10 માર્ચ 2026 સુધીમાં મહારાષ્ટ્ર રાજ્ય 1.38 લાખ રજીસ્ટ્રેશન સાથે આ યાદીમાં સૌથી મોખરે છે. જ્યારે ઉત્તર પ્રદેશમાં 1.34 લાખ અને બિહારમાં 1.12 લાખ પ્લેટફોર્મ વર્કર્સ નોંધાયા છે, તેમજ પશ્ચિમ બંગાળમાં 56,236 અને દિલ્હીમાં 50,636 રજીસ્ટ્રેશન નોંધાયા છે. જોકે આ આંકડા માત્ર ઈ-શ્રમ પોર્ટલ પર નોંધાયેલા લોકોના જ છે, તેથી તે દરેક રાજ્યના કુલ પ્લેટફોર્મ વર્કર્સનો આખરી આંક નથી. સરકારના આ નવા સર્વેના પગલાંથી ભવિષ્યમાં ગિગ ઇકોનોમી સાથે જોડાયેલા લોકોને વધુ સારી રીતે સમજી શકાશે અને તેમની સાચી સ્થિતિ જાણી શકાશે.
