દિલ્હી અને ઉત્તર ભારતમાં શિયાળો નજીક આવતા જ હવાની ગુણવત્તા ખરાબ થવા લાગી છે. સેન્ટ્રલ પોલ્યુશન કંટ્રોલ બોર્ડના ડેઈલી AQI બુલેટિન મુજબ ઉત્તર ભારતના શહેરોમાં એર ક્વોલિટી ઈન્ડેક્સ દક્ષિણ ભારતના શહેરો કરતા ઘણો ખરાબ ચાલી રહ્યો છે અને પ્રદૂષણ મુખ્યત્વે ઇન્ડો-ગંગેટીક પ્લેઈનમાં કેન્દ્રિત છે. દિલ્હીમાં પણ અલગ-અલગ મોનિટરિંગ સ્ટેશનો પર પ્રદૂષણનું સ્તર અલગ-અલગ જોવા મળી રહ્યું છે, જે દર્શાવે છે કે એક જ શહેરમાં પ્રદૂષણની માત્રા અલગ અલગ વિસ્તારોમાં બદલાતી રહે છે.
મિનિસ્ટ્રી ઓફ અર્થ સાયન્સિસના ડિસિઝન સપોર્ટ સિસ્ટમના ડેટા પર નજર કરીએ તો દિલ્હીના પ્રદૂષણ પાછળ કોઈ એક કારણ નથી પણ અનેક પરિબળો જવાબદાર છે. 26 ઓક્ટોબર 2026ના રોજ નેશનલ કેપિટલ રીજનમાંથી આવતા પ્રદૂષણે દિલ્હીના PM2.5 પ્રદૂષણમાં સૌથી મોટો એટલે કે 37 ટકા હિસ્સો ભજવ્યો હતો. આ સિવાય ટ્રાન્સપોર્ટ એમિશનનો ફાળો 20.8 ટકા અને અન્ય સ્ત્રોતોનો ફાળો 13.3 ટકા રહ્યો હતો. સપ્ટેમ્બર અને ઓક્ટોબરના પહેલા અડધા ભાગમાં સ્ટબલ બર્નિંગનું પ્રમાણ ઓછું હતું, પરંતુ પાડોશી રાજ્યોમાં પાક અવશેષો સળગાવવાની ઘટનાઓ વધતા 26 ઓક્ટોબર સુધીમાં ફાર્મ ફાયરનો હિસ્સો વધીને 10.94 ટકા જેટલો અંદાજવામાં આવ્યો છે.
સટેલાઈટ આધારિત ડેટા અને રિસર્ચ સંસ્થાઓના વિશ્લેષણ મુજબ 15 સપ્ટેમ્બરથી ઉત્તર અને મધ્ય ભારતમાં ફાર્મ ફાયરની ઘટનાઓમાં મોટો વધારો થયો છે. જેમાં પંજાબ રાજ્યમાં સૌથી વધુ 581 ઇન્સિડન્ટ્સ નોંધાયા છે, જ્યારે મધ્ય પ્રદેશમાં 468 અને રાજસ્થાનમાં 438 ઘટનાઓ સામે આવી છે. આ યાદીમાં ઉત્તર પ્રદેશ 286 અને ઉત્તરાખંડ 141 ઇન્સિડન્ટ્સ સાથે ટોપ પાંચમાં સામેલ છે. પંજાબ અને આસપાસના વિસ્તારોમાં આગની આ ઘાટીી ભાત દર્શાવે છે કે કેમ દર વર્ષે શિયાળાની શરૂઆતમાં આ પ્રશ્ન ગંભીર બને છે અને તેના પર વિશેષ ધ્યાન આપવામાં આવે છે.
