આપણે જ્યારે પણ રોડ પર કાર લઈને નીકળીએ, ત્યારે બેસતાની સાથે જ સૌથી પહેલું કામ સીટ બેલ્ટ બાંધવાનું કરીએ છીએ, કેમ કે કાયદો પણ છે અને જીવનું જોખમ પણ છે. બરાબર આ જ રીતે વિમાનમાં પણ મુસાફરોની સુરક્ષા માટે સીટ બેલ્ટ અનિવાર્ય હોય છે. પરંતુ શું તમે ક્યારેય એવો સવાલ કર્યો છે કે પાટા પર દોડતી હજારો ટન વજનવાળી અને તેજ ગતિવાળી ટ્રેનોમાં સીટ બેલ્ટ કેમ નથી હોતા? દુનિયાભરની આધુનિક બુલેટ ટ્રેનોમાં પણ આ સુવિધા આપવામાં આવતી નથી. આની પાછળ બહુ રસપ્રદ ટેકનિકલ કારણો છુપાયેલા છે, જે જાણીને તમને પણ નવાઈ લાગશે.
સૌથી મોટો ફર્ક કાર અને ટ્રેનના વજન તેમજ તેની સ્પીડમાં છે. જ્યારે કોઈ કાર કોઈ વાહન કે દીવાલ સાથે અથડાય છે, ત્યારે તે એકદમ અચાનક અટકી જાય છે, જેના કારણે ગાડીમાં બેઠેલા મુસાફરોને જીવલેણ આંચકો લાગે છે. આનાથી બચવા માટે સીટ બેલ્ટ જરૂરી બને છે. જ્યારે ટ્રેનો કદમાં એટલી વિશાળ અને લાંબી હોય છે કે નાના-મોટા અવરોધો સાથે ટકરાવા છતાં પણ તેની ગતિ પર તાત્કાલિક કોઈ મોટી બ્રેક નથી વાગતી. આથી, ટ્રેનમાં મુસાફરોને કારની જેમ આગળની તરફ જોરદાર આંચકો લાગવાની શક્યતા નહિવત્ હોય છે. વળી, રોડ પર ચાલતા વાહનોની જેમ ટ્રેન અચાનક ગમે ત્યાં નથી વળી જતી, તે એકદમ કન્ટ્રોલ્ડ અને નિર્ધારિત ટ્રેક પર જ દોડે છે.
આંકડાઓની વાત કરીએ તો, સડક માર્ગે મુસાફરી કરવા કરતા ટ્રેનમાં મુસાફરી કરવી લગભગ 17 ગણી વધુ સુરક્ષિત માનવામાં આવે છે. ટ્રેનોમાં અકસ્માત થવાની શક્યતા ખૂબ જ ઓછી હોય છે, એટલા માટે તેમાં સીટ બેલ્ટ જેવા વધારાના ઉપાયોની જરૂર જ નથી પડતી. જો ટ્રેનોમાં સીટ બેલ્ટની સિસ્ટમ દાખલ કરવી હોય, તો આખી ટ્રેનની સીટિંગ વ્યવસ્થા અને ડબ્બાઓનું આંતરિક માળખું બદલવું પડે. આ કામમાં રેલવેને કરોડો રૂપિયાનો આર્થિક ખર્ચ થાય, જે અકસ્માતોની અતિશય ઓછી સંખ્યાને જોતાં જરાય વ્યવહારુ નથી. ટૂંકમાં કહીએ તો, તમારી ટ્રેનની સફર এমনিতেই સુરક્ષિત છે, એટલે સીટ બેલ્ટ વગર પણ તમે ટેન્શન ફ્રી થઈને મુસાફરી કરી શકો છો.
