સમગ્ર વિશ્વમાં પીળી ધાતુ એટલે કે સોનાના કારોબારમાં એક મોટો ફેરફાર થવા જઈ રહ્યો છે, જેને લઈને બજારમાં અનેક ચર્ચાઓ શરૂ થઈ ગઈ છે. સામાન્ય રીતે આપણે સોનું ખરીદતી વખતે માત્ર તેના પ્રવર્તમાન ભાવ વિશે જ પૂછપરછ કરીએ છીએ, પરંતુ શું તમે જાણો છો કે વૈશ્વિક સ્તરે સોનાનો આખો વેપાર ક્યાં અને કેવી રીતે ચાલે છે? હવે ચીન દ્વારા આ સમગ્ર સિસ્ટમમાં પોતાની પકડ મજબૂત કરવા માટે એક નવી ચાલ રમવામાં આવી રહી છે, જેમાં હૉન્ગ કૉન્ગ એક મુખ્ય કેન્દ્ર તરીકે ઉભરી રહ્યું છે. હૉન્ગ કૉન્ગના નાણાકીય મંત્રી દ્વારા જણાવવામાં આવ્યું છે કે આ શહેરને વૈશ્વિક સોનાના કારોબારનું એક વિશાળ કેન્દ્ર બનાવવાની યોજના છે, જે લંડન જેવા પરંપરાગત અને મોટા બજારોને સીધો પડકાર આપી શકે છે. આ હેતુ માટે સોનાના ખરીદ-વેચાણ, પેમેન્ટ, ભૌતિક ડિલિવરી અને સંગ્રહ માટેની અત્યાધુનિક સુવિધાઓ વિકસાવવામાં આવી રહી છે.
આ યોજના પાછળનું મુખ્ય ગણિત સોદાના હિસાબ-કિતાબ અને પેમેન્ટની પ્રક્રિયાને અત્યંત સુરક્ષિત અને પારદર્શક બનાવવાનું છે. હૉન્ગ કૉન્ગમાં સોનાના મોટા સોદાઓ માટે એક સેન્ટ્રલ ક્લિયરિંગ પ્લેટફોર્મ તૈયાર કરવામાં આવી રહ્યું છે, જે હાલમાં પ્રાયોગિક તબક્કામાં છે અને તેને વર્ષ 2027ના પ્રથમ ત્રિમાસિક ગાળામાં અધિકૃત રીતે શરૂ કરવાનો લક્ષ્યાંક રાખવામાં આવ્યો છે. આ નવી સિસ્ટમ હેઠળ સોનાની ડિલિવરી અને નાણાકીય ચુકવણીને સીધી એકબીજા સાથે જોડવામાં આવશે, જેને ડિલિવરી વર્સેસ પેમેન્ટ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. આનાથી ખરીદનાર અને વેચનાર બંનેના જોખમો નહિવત થઈ જશે કારણ કે નાણાં ચૂકવ્યા પછી સોનું મળવાની અને સોનું આપ્યા પછી નાણાં મળી જવાની સંપૂર્ણ ખાતરી રહેશે. જો કે, માત્ર આ વ્યવસ્થાથી સોનાનો ભાવ પોતાના મેળે વધી જતો નથી, પરંતુ એશિયન કારોબારીઓ માટે સોદા કરવાનું વધુ સરળ ચોક્કસ બનશે.
હવે સૌથી મોટો સવાલ એ છે કે શું આ ફેરફારથી ચીન સોનાની કિંમત નક્કી કરવાનો નવો બોસ બની જશે અને શું સોનાના ભાવમાં ભારે ઉછાળો આવશે? આ અંગે આર્થિક નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે હાલના તબક્કે ચીન સોનાની કિંમત નક્કી કરશે તેમ માનવું ઉતાવળભર્યું સાબિત થશે. કોઈપણ બજારમાં કિંમત પ્રભાવિત કરવા માટે મોટા પ્રમાણમાં ખરીદનારાઓ, વેચનારાઓ અને બેંકોની ઉપસ્થિતિ અનિવાર્ય છે, જેને બજારની તરલતા કહેવામાં આવે છે. વળી, સોનાના ભાવમાં વધારો કે ઘટાડો માત્ર આ પ્રકારે સિસ્ટમ બદલવાથી નથી થતો, પરંતુ તેના પર વૈશ્વિક માંગ અને પુરવઠો, અમેરિકી ડૉલરની સ્થિતિ, વ્યાજ દરો, મોંઘવારી તેમજ દુનિયાભરની રાજકીય પરિસ્થિતિઓ સીધી અસર કરે છે. તેથી રોકાણકારોએ કોઈપણ જોખમ લેતા પહેલા બજારના તમામ પરિબળોનો ઊંડાણપૂર્વક અભ્યાસ કરવો હિતાવહ છે.
