દેશની અગ્રણી શિક્ષણ સંસ્થાઓમાં ગણાતી ભારતીય પ્રૌદ્યોગિકી સંસ્થાન (આઈઆઈટી) બોમ્બેના તાજેતરના એક સર્વેક્ષણમાં શૈક્ષણિક જગતને સ્તબ્ધ કરી દે તેવા તથ્યો બહાર આવ્યા છે. સંસ્થાના સ્નાતક થઈ રહેલા વિદ્યાર્થીઓ વચ્ચે હાથ ધરવામાં આવેલા આ વિશેષ આંતરિક સર્વેક્ષણ અનુસાર, દર ચારમાંથી એક વિદ્યાર્થીએ એટલે કે લગભગ પચીસ ટકા છાત્રોએ પોતાના અભ્યાસકાળ દરમિયાન પરીક્ષાઓ અથવા પ્રોજેક્ટ અસાઇનમેન્ટમાં ગેરરીતિ આચરી હોવાની સ્પષ્ટ કબૂલાત કરી છે. દેશના સૌથી તેજસ્વી ગણાતા વિદ્યાર્થીઓમાં શૈક્ષણિક પ્રામાણિકતાના સ્તરમાં થયેલો આ ઘટાડો સંસ્થાના સંચાલકો અને શિક્ષણવિદો માટે ભારે ચિંતાનું કારણ બન્યો છે.
આ અહેવાલ અનુસાર, સંસ્થામાં પ્રવેશ મેળવનારા વિદ્યાર્થીઓમાં ત્રેપન ટકાથી વધુ છાત્રો દેશના મોટા અને મહાનગરોમાંથી આવે છે, જ્યારે બાકીના વિદ્યાર્થીઓ નાના શહેરો કે ગ્રામીણ વિસ્તારોનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે. આ આંકડા દર્શાવે છે કે ઉચ્ચ શિક્ષણની સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષાઓમાં હજુ પણ મેટ્રો શહેરોના વિદ્યાર્થીઓનું વર્ચસ્વ વિશેષ રહેલું છે. આ ઉપરાંત, સ્નાતક થયા પછીની ભવિષ્યની કારકિર્દી અંગે પૂછવામાં આવતા ઘણા વિદ્યાર્થીઓએ વૈશ્વિક સ્તરે ઉચ્ચ અભ્યાસ કરવા તરફ રસ દાખવ્યો હતો, જ્યારે મોટાભાગના વિદ્યાર્થીઓએ કોર્પોરેટ ક્ષેત્રમાં આકર્ષક નોકરીઓ મેળવવાની પોતાની પ્રાથમિકતા દર્શાવી હતી.
શૈક્ષણિક સ્પર્ધા ઉપરાંત વિદ્યાર્થીઓના માનસિક સ્વાસ્થ્ય અંગે પણ આ સર્વેમાં મહત્ત્વપૂર્ણ બાબતો પ્રકાશમાં આવી છે. આકરી શૈક્ષણિક સ્પર્ધા અને સતત ઉત્કૃષ્ટ પ્રદર્શન કરવાના દબાણને કારણે ઘણા વિદ્યાર્થીઓ ગંભીર માનસિક તણાવમાંથી પસાર થતા હોવાનું સામે આવ્યું છે. કેટલાક વિદ્યાર્થીઓએ આવી પરિસ્થિતિમાં માનસિક આરોગ્ય સલાહકારો અને કાઉન્સેલિંગ કેન્દ્રની મદદ લીધી હતી, જ્યારે મોટી સંખ્યામાં વિદ્યાર્થીઓએ કોઈપણ વ્યાવસાયિક સહાય મેળવ્યા વિના પોતાની રીતે જ આ તણાવનો સામનો કર્યો હતો. આ સર્વેક્ષણ માત્ર શૈક્ષણિક પદ્ધતિ જ નહીં, પરંતુ ઉચ્ચ શિક્ષણ સંસ્થાઓમાં વિદ્યાર્થીઓના સર્વાંગી કલ્યાણ અને નૈતિક મૂલ્યો અંગે ગંભીર પુનર્વિચારણાની તાતી જરૂરિયાત તરફ અંગુલીનિર્દેશ કરે છે.
