વૈશ્વિક બજારમાં સતત બદલાતી પરિસ્થિતિઓ અને સપ્લાય ચેઇનમાં ઊભી થતી અડચણોને ધ્યાનમાં રાખીને ભારત સરકારે દેશના ઉદ્યોગોને વધુ સ્પર્ધાત્મક બનાવવાની દિશામાં મોટું પગલું ભરવાની તૈયારી શરૂ કરી છે. સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, નાણા મંત્રાલય દ્વારા જુદા જુદા મંત્રાલયો અને વિભાગો તરફથી મળેલી ભલામણોની ઝીણવટભરી તપાસ કરવામાં આવી રહી છે. કેમિકલ્સ, ઓટો પાર્ટ્સ, પોલિએસ્ટર ફાઇબર તેમજ ટેક્સટાઇલ્સ, ઇલેક્ટ્રોનિક્સ અને એન્જિનિયરિંગ ગુડ્સમાં વપરાતા મધ્યવર્તી માલસામાન (ઇન્ટરમીડિયેટ ગુડ્સ) ની આયાત જકાતમાં ૧ થી ૩ ટકાનો ઘટાડો કરવામાં આવી શકે છે. આ અંગેનો આખરી નિર્ણય આગામી વર્ષે ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૭માં રજૂ થનારા કેન્દ્રીય બજેટની આસપાસ લેવામાં આવશે.
અગાઉ 'આત્મનિર્ભર ભારત' અભિયાન અંતર્ગત સ્થાનિક ઉત્પાદનને પ્રોત્સાહન આપવાના હેતુસર કસ્ટમ્સ ડ્યુટી ઊંચી રાખવામાં આવી હતી, પરંતુ તેના કારણે ઘણીવાર કાચા માલ કે ઇનપુટ્સનો ખર્ચ વધી જતો હોવાથી સ્થાનિક ઉત્પાદકોને વૈશ્વિક સ્તરે મુશ્કેલીઓનો સામનો કરવો પડતો હતો. તાજેતરના એક અહેવાલ મુજબ ભારતમાં મેન્યુફેક્ચરિંગ ઇનપુટ્સ પરનો સરેરાશ ટેરિફ ૬.૮% છે, જે ચીન (૩.૩%) અને વેટનામ (૧.૮%) કરતા ઘણો વધારે છે. આ ઊંચા ટેરિફને કારણે ભારતીય ઉત્પાદનોનો ખર્ચ ચીન અને વેટનામની સરખામણીમાં ૫ થી ૧૫ ટકા મોંઘો પડે છે. આ માળખાકીય ખામીને દૂર કરવા અને નિકાસકારોને વૈશ્વિક બજારમાં સમાન તક પૂરી પાડવા માટે સરકારે ડ્યુટી ઘટાડવાની આ વ્યૂહરચના ઘડી છે.
સરકારના આ સંભવિત પગલાથી દેશના લઘુ, મધ્યમ અને સૂક્ષ્મ ઉદ્યોગો (MSME) તેમજ એપીઆઈ (API) અને સોલાર ક્ષેત્રને પણ મોટો ફાયદો થવાની અપેક્ષા છે. સરકારનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય ભારતીય વેપાર નીતિઓને વૈશ્વિક સપ્લાય ચેઇન સાથે વધુ સારી રીતે જોડવાનો છે જેથી આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે દેશની ભાગીદારી વધી શકે. અગાઉના ચાલુ નાણાકીય વર્ષના બજેટમાં પણ ટેક્સટાઇલ, ફૂટવેર અને મરીન સેક્ટર જેવા મહત્ત્વના ક્ષેત્રોમાં સ્થાનિક ઉત્પાદનને વેગ આપવા માટે મૂળભૂત કસ્ટમ્સ ડ્યુટીમાં ઘટાડો કરવામાં આવ્યો હતો. આગામી બજેટમાં આ જ ક્રમને આગળ વધારીને ઉદ્યોગ જગતને લાંબા ગાળાની આર્થિક રાહત આપવાની સરકારની યોજના છે.
