મહારાષ્ટ્રના કોલ્હાપુરમાં ૧૮ નવેમ્બર ૧૯૦૧ના રોજ જન્મેલા રાજારામ વાંકુદ્રે એટલે કે વી. શાંતારામનું બાળપણ સંઘर्षોથી ભરેલું હતું. નાની ઉંમરે પિતાની છત્રછાયા ગુમાવ્યા બાદ અને આર્થિક સ્થિતિ નબળી હોવાથી તેમને અભ્યાસ છોડવો પડ્યો હતો, પરંતુ રંગમંચ અને કલા પ્રત્યેનો તેમનો પ્રેમ અકબંધ રહ્યો. માત્ર ૧૯ વર્ષની વયે બાબુરાવ પેઇન્ટરની 'મહારાષ્ટ્ર ફિલ્મ કંપની' સાથે જોડાયા બાદ તેમણે ફિલ્મ નિર્માણની બારીકાઈઓ શીખી. મૂંગી ફિલ્મ "સુરેખા હરણ"થી અભિનેતા તરીકે કારકિર્દીની શરૂઆત કરનાર શાંતારામે ૧૯૨૯માં પોતાની 'પ્રભાત ફિલ્મ્સ' કંપનીની સ્થાપના કરી અને દિગ્દર્શનના ક્ષેત્રમાં પગ મૂક્યો.
વી. શાંતારામની સૌથી મોટી વિશેષતા એ હતી કે તેઓ ફિલ્મને માત્ર મનોરંજનનું માધ્યમ નહોતા માનતા, પરંતુ સ્ક્રીન પર દરેક દ્રશ્ય દર્શકોને એક નવો અનુભવ કરાવે તેવા પ્રયાસો કરતા હતા. તે જમાનામાં તેમણે કેમેરાના એવા સાહસિક પ્રયોગો કર્યા જેણે સિનેમા જગતને ચોંકાવી દીધું. ફિલ્મ "ચંદ્રસેના" માં તેમણે ટ્રોલી કેમેરાનો ઉપયોગ કરીને શૂટિંગ પદ્ધતિને સાવ નવી જ દિશા આપી. તેમની ફિલ્મો માત્ર ટેકનિકલ દ્રષ્ટિએ જ નહીં, પરંતુ સામાજિક કલ્યાણ અને વિચારોને પ્રેરિત કરતી વાર્તાઓના કારણે પણ બેજોડ સાબિત થઈ હતી. 'સંત તુકારામ' જેવી સફળ ફિલ્મથી લઈને 'ઝનક ઝનક પાયલ બાજે' અને 'દો આંખે બારહ હાથ' જેવી માસ્ટરપીસ ફિલ્મો દ્વારા તેમણે દેશ-વિદેશમાં નામના મેળવી.
છ દાયકા લાંબા કારકિર્દીમાં આશરે ૫૦ ફિલ્મોનું સફળ દિગ્દર્શન કરનાર વી. શાંતારામને તેમની કલાત્મક સેવાઓ માટે ૧૯૮૫માં દેશના સર્વોચ્ચ 'દાદાસાહેબ ફાળકે એવોર્ડ'થી સન્માનિત કરવામાં આવ્યા હતા. ૩૦ ઓક્ટોબર ૧૯૯૦ના રોજ તેમનું અવસાન થયું, પરંતુ આજે પણ તેઓ ભારતીય સિનેમાના એવા શિલ્પી તરીકે અમર છે જેમણે પોતાની દુરંદેશી અને અનોખી તકનીકો દ્વારા સિનેમા જગતને હંમેશા માટે બદલી નાખ્યું.
