JAMNAGAR 361005 GUJARAT, INDIA
મુખ્ય પાના પર પાછા જાઓ
JAMNAGAR MIRROR
લાઈફસ્ટાઈલ

બાળપણ અને સ્ક્રીન ટાઈમ: શું ભારત પાસે બાળકોના ડિજિટલ વ્યસનનો સાચો ડેટા છે?

બાળપણ અને સ્ક્રીન ટાઈમ: શું ભારત પાસે બાળકોના ડિજિટલ વ્યસનનો સાચો ડેટા છે?
ભારતમાં બાળકોના સ્ક્રીન ટાઈમ અને ડિજિટલ વ્યસનની અસરો અંગે કોઈ ચોક્કસ રાષ્ટ્રીય ડેટા ઉપલબ્ધ નથી, ત્યારે આર્થિક સર્વેક્ષણ ૨૦૨૫-૨૬માં આ ચિંતાજનક મુદ્દાને સત્તાવાર રીતે સ્વીકારવામાં આવ્યો છે.

સાંજે કામથી થાકીને ઘરે પરત ફરતા માતા-પિતા માટે પોતાના કંટાળેલા બાળકને શાંત રાખવા માટે સ્માર્ટફોન સોંપવો એ દૈનિક દિનચર્યાનો એક સામાન્ય ભાગ બની ગયો છે. રમેશ જેવા લાખો થાકેલા વાલીઓ વીસ મિનિટની શાંતિ મેળવવા માટે બાળકને કાર્ટૂન કે ગેમ્સનો સહારો આપે છે, પરંતુ આ નાની ટેવ લાંબા ગાળે બાળકોના માનસિક સ્વાસ્થ્ય પર કેવા ગંભીર પ્રભાવ પાડી રહી છે તેનો અંદાજ લગાવવો મુશ્કેલ છે. તાજેતરમાં કેન્દ્ર સરકારના આર્થિક સર્વેક્ષણ ૨૦૨૫-૨૬માં એ વાત સ્વીકારવામાં આવી છે કે દેશમાં બાળકો ડિજિટલ ઉપકરણો પર કેટલો સમય વિતાવે છે અને તેનાથી કેટલા બાળકો પ્રભાવિત થાય છે તેનો કોઈ જ વિશ્વસનીય રાષ્ટ્રીય ડેટા ઉપલબ્ધ નથી. જોકે, સર્વેમાં બાળકોમાં વધતું જતું ડિજિટલ વ્યસન, સાયબર જોખમો અને ઓનલાઈન છેતરપિંડીને ગંભીર ચિંતાના વિષય તરીકે ચોક્કસપણે દર્શાવવામાં આવ્યા છે.

લોકલસર્કલ દ્વારા કરાયેલા એક સર્વેક્ષણ મુજબ, લગભગ અડધાથી વધુ માતા-પિતાનું એમ માનવું છે કે તેમના બાળકો સોશિયલ મીડિયા, સ્ટ્રીમિંગ કે ગેમિંગના ગંભીર વ્યસનનો શિકાર બની રહ્યા છે. સ્ક્રીનનો વધુ પડતો ઉપયોગ અને સામ-સામેના સંબંધોનો અભાવ બાળકોના માનસિક સ્વાસ્થ્યને નબળું પાડી રહ્યો છે. આ સમસ્યાના ઉકેલ રૂપે નિષ્ણાતો અને વાલીઓ દ્વારા ફોન પર પ્રતિબંધ મૂકવાના બદલે યોગ્ય સીમાઓ નક્કી કરવા, અભ્યાસ માટે ટેબ્લેટનો મર્યાદિત ઉપયોગ કરવા અને એપ કંપનીઓ માટે ઉંમરની ચકાસણી જેવા કડક નિયમો લાવવાની વ્યાજબી માંગણીઓ કરવામાં આવી રહી છે. સ્ક્રીન બાળકોને સતત તાત્કાલિક પુરસ્કાર આપે છે, જેના કારણે બાળકોની કલ્પનાશક્તિ અને કંટાળો સહન કરવાની ક્ષમતા ઘટી રહી છે, જે તેમના વિકાસ માટે અત્યંત જરૂરી છે.

બાળકો હંમેશા સાંભળવા કરતા જોઈને વધારે શીખતા હોય છે, તેથી જો પુખ્ત વયના લોકો કે ખુદ માતા-પિતા જ દરેક સમયે ફોનમાં વ્યસ્ત રહેશે તો બાળકોમાં આ આદત બદલાવી અશક્ય છે. ખાલી સમય અને કંટાળો એ બાળકના માનસિક ઘડતરનો એક મહત્વપૂર્ણ ભાગ છે, જે હવે ડિજિટલ સ્ક્રીનના કારણે છીનવાઈ રહ્યો છે. સમયની માંગ એ છે કે સરકાર, વાલીઓ અને શૈક્ષણિક સંસ્થાઓ સાથે મળીને ડિજિટલ યુગમાં બાળકોના સ્વાસ્થ્ય અને સુરક્ષા માટે એક સંતુલિત અને જવાબદાર માળખું તૈયાર કરે, જેથી આવનારી પેઢીને ટેકનોલોજીના ગુલામ બનવાથી બચાવી શકાય.

LATEST ARTICLES