JAMNAGAR 361005 GUJARAT, INDIA
મુખ્ય પાના પર પાછા જાઓ
JAMNAGAR MIRROR
દેશ-વિદેશ

ન્યૂ જર્સીમાં ઓસ્પ્રે પક્ષીઓની અદભુત વાપસી: ૧૯૭૦ના ૫૦ જોડી સામે ૨૦૨૩માં નોંધાયા ૮૦૦ માળા

ન્યૂ જર્સીમાં ઓસ્પ્રે પક્ષીઓની અદભુત વાપસી: ૧૯૭૦ના ૫૦ જોડી સામે ૨૦૨૩માં નોંધાયા ૮૦૦ માળા
૧૯૭૦ના દાયકામાં વિનાશનીરેખા પર પહોંચેલા ઓસ્પ્રે પક્ષીઓ વૈજ્ઞાનિકોના પ્રયાસો અને ડીડીટી પર પ્રતિબંધના કારણે ન્યૂ જર્સીમાં પુનર્જીવિત થયા છે. વર્ષ ૨૦૨૩માં રાજ્યમાં ૮૦૦ સક્રિય માળા નોંધાતા સરકારે આ પ્રજાતિને 'સ્થિર' જાહેર કરી છે.

૧૯૫૦થી ૧૯૭૦ના દાયકા દરમિયાન ડીડીટી (DDT) નામના ખતરનાક જંતુનાશકના કારણે ઉત્તર અમેરિકામાં ઓસ્પ્રે (Ospreys) શિકારી પક્ષીઓની વસ્તીમાં ભારે ઘટાડો થયો હતો. આ રસાયણના પ્રભાવથી પક્ષીઓના ઈંડાના છીપ સાવ પાતળા થઈ ગયા હતા અને બચ્ચાં જન્મવાની ક્ષમતા નોંધપાત્ર રીતે ઘટી ગઈ હતી. એક સમયે ન્યૂ જર્સીના દરિયાકાંઠે માત્ર ૫૦ જેટલી જ ઓસ્પ્રેની જોડીઓ બચી હતી. જો કે, વર્ષ ૧૯૭૨માં અમેરિકા દ્વારા ડીડીટી પર પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવ્યા બાદ આ પ્રજાતિને બચાવવા માટે વ્યાપક પાયે પર્યાવરણીય પ્રયાસો શરૂ કરવામાં આવ્યા હતા, જેણે ઇતિહાસ રચ્યો છે.

પર્યાવરણવિદો અને બાયોલોજિસ્ટોએ માત્ર કાયદાકીય પ્રતિબંધ પર નિર્ભર રહેવાને બદલે સક્રિય પગલાં લીધાં હતાં. તેમણે અન્ય સુરક્ષિત વિસ્તારોમાંથી ઓસ્પ્રેના ઈંડા અને બચ્ચાં લાવીને ન્યૂ જર્સીના નિષ્ફળ માળાઓમાં સ્થાનાંતરિત કર્યા હતા. વળી, દરિયાકાંઠાના વિકાસને કારણે નાશ પામેલા વૃક્ષોની અવેજીમાં ખાસ માળા બનાવવાની પ્લેટફોર્મ્સ (Nest Platforms) ઊભા કરવામાં આવ્યા હતા. સ્ટાફ અને સ્વયંસેવકો દ્વારા નિયમિત બોટ સર્વેક્ષણ અને મોનિટરિંગ દ્વારા આ પક્ષીઓના સંવર્ધનને પ્રોત્સાહન આપવામાં આવ્યું, જેના પરિણામે વર્ષ ૨૦૨૩માં રેકોર્ડબ્રેક ૮૦૦ સક્રિય માળા નોંધાયા હતા.

તાજેતરમાં ન્યૂ જર્સી ડિપાર્ટમેન્ટ ઓફ એનવાયર્નમેન્ટલ પ્રોટેક્શને દાયકાઓની મહેનત રંગ લાવતા ઓસ્પ્રે પક્ષીઓને 'સંકટગ્રસ્ત'માંથી 'સ્થિર' પ્રજાતિ તરીકે પુનઃવર્ગીકૃત કર્યા છે. વૈજ્ઞાનિકોનું માનવું છે કે માત્ર માળાઓની ઉપલબ્ધતા જ નહીં, પરંતુ બદલાયેલ માનવ અભિગમ અને કુદરતી આവാസિક સુધારણા પણ આ સફળતા પાછળ જવાબદાર છે. જો કે, ભવિષ્યમાં પણ નવા પ્રદૂષકો સામે આ પક્ષીઓ 'ઇન્ડિકેટર સ્પેશીઝ' તરીકે ઉપયોગી સાબિત થઈ શકે છે, જેથી વન વિભાગ દ્વારા આગામી સમયમાં પણ આ વન્યજીવ પ્રત્યે સતત નજર રાખવામાં આવશે.

LATEST ARTICLES