દિલ્હીમાં ચાર દિવસીય મહાપર્વ છઠ પૂજાની શરૂઆત થઈ ચૂકી છે, જેમાં સૂર્ય દેવની આરાધના માટે કઠોર નિયમો અને શુદ્ધતાનું પાલન કરવામાં આવે છે. બિહાર, ઝારખંડ અને પૂર્વ ઉત્તર પ્રદેશના લાખો શ્રદ્ધાળુઓ આ તહેવારમાં ભાગ લે છે. જોકે, દિલ્હીમાં આસ્થાનું કેન્દ્ર બનેલી યમુના નદી હાલ ભારે પ્રદૂષણનો સામનો કરી રહી છે. ચોમાસાની સીઝન પૂરી થયા બાદ નદીમાં પાણીનો પ્રવાહ ઓછો થઈ જાય છે અને ઔદ્યોગિક કચરા તથા ડિટર્જન્ટના કારણે પાણી પર સફેદ ફીણ જામી જાય છે, જે છઠ પૂજા દરમિયાન ખૂબ જ દ્રશ્યમાન બને છે. દિલ્હીમાંથી પસાર થતો નદીનો માત્ર ૨ ટકા હિસ્સો જ કુલ પ્રદૂષણનો ૭૦ થી ૮૦ ટકા ભાર વહન કરે છે, જેના કારણે નદીની સફાઈના દાવાઓ સામે મોટા સવાલો ઉભા થયા છે.
યમુના નદીનું પ્રદૂષણ હંમેશાં રાજકીય પક્ષો માટે ચર્ચા અને આક્ષેપબાજીનું કેન્દ્ર રહ્યું છે. દિલ્હીની બદલાતી જનસંખ્યામાં પૂર્વાંચલી સમુદાયની વસ્તી આશરે ૩૦ ટકા જેટલી હોવાથી, તમામ રાજકીય પક્ષો આ તહેવાર દ્વારા પોતાના મતબેંકને મજબૂત કરવાના પ્રયાસો કરે છે. તાજેતરમાં ભાજપના નેતા મનોજ તિવારીએ સોનિયા વિહાર ખાતે યમુનામાં ડૂબકી લગાવીને સરકારના સફાઈ કાર્યોની પ્રશંસા કરી હતી, તો સામે પક્ષે આમ આદમી પાર્ટીએ તેના જવાબમાં કાલિન્દી કુંજ ખાતે વિરોધ પ્રદર્શનો કર્યા હતા. સોશિયલ મીડિયા પર મરેલી માછલીઓનો વિડીયો વાયરલ થવા પર પણ બંને પક્ષોએ એકબીજા પર રાજકીય કાવતરાના ગંભીર આક્ષેપો કર્યા છે, જેના કારણે તહેવારના માહોલમાં રાજકીય ગરમાવો આવી ગયો છે.
અત્યંત પ્રદૂષિત યમુનાના પાણીમાં કમર સુધી ઊભા રહીને પૂજા કરવી શ્રદ્ધાળુઓના સ્વાસ્થ્ય માટે મોટું જોખમ સાબિત થઈ શકે છે. તબીબી નિષ્ણાતોના મતે, આ અનટ્રીટેડ સીવેજ અને કેમિકલયુક્ત પાણીના સંપર્કમાં આવવાથી ત્વચાના ચેપ, ડર્મેટીસ, ટાઈફોડ, હેપેટાઈટીસ અને કોલેરા જેવા ગંભીર રોગો થઈ શકે છે. ઔદ્યોગિક કચરામાં રહેલા ભારે ધાતુઓ (હેવી મેટલ્સ) કિડની અને લીવરને પણ અસર કરી શકે છે. ખાસ કરીને બાળકો, સગર્ભા સ્ત્રીઓ અને વૃદ્ધોએ સાવચેતી રાખવી અનિવાર્ય છે. નિષ્ણાતો શ્રદ્ધાળુઓને પાણી ન ગળવાની, સ્નાનનો સમય ઓછો રાખવાની અને સ્નાન કર્યા બાદ સ્વચ્છ પાણીથી સ્નાન કરીને તાત્કાલિક કપડાં બદલવાની સલાહ આપી રહ્યા છે.
