ચાલુ વર્ષે દુષ્કાળગ્રસ્ત પરિસ્થિતિ અને ઓછા વરસાદને કારણે જામનગર પંથકમાં મગફળીના ઉત્પાદન અને ઉતારામાં મોટો ઘટાડો નોંધાયો છે, જેની સીધી અને સકારાત્મક અસર બજાર ભાવ પર જોવા મળી રહી છે. સરકારે મગફળીનો ટેકો પ્રતિ મણ (૨૦ કિલો) રૂ. ૧,૫૦૩ નક્કી કર્યો છે, પરંતુ હાપા માર્કેટિંગ યાર્ડમાં ચાલી રહેલી જાહેર હરરાજીમાં ઉત્તમ ગુણવત્તાની મગફળીના ભાવ રૂ. ૨,૭૨૫ સુધી બોલાઈ રહ્યા છે. લાભ પાંચમના શુભ મુહૂર્તે જ યાર્ડમાં ૧૭,૫၀၀ મણ મગફળીની આવક થઈ હતી, જેમાં વિવિધ જાતોના ઊંચા ભાવ મળવાને કારણે સરકારી ખરીદી કેન્દ્રો પર હજુ સુધી કોઈ પ્રારંભ થયો ન હોવા છતાં ખેડૂતોમાં ઉત્સાહનો માહોલ છે.
સરકારી ખરીદીના કડક નિયમો અને લાંબી પ્રક્રિયાથી બચવા માટે પણ ખેડૂતો ખુલ્લા બજારને પ્રાથમિકતા આપી રહ્યા છે. સરકારી કેન્દ્રો પર 'ફેર એવરેજ ક્વોલિટી' (FAQ)ના ધોરણો અત્યંત કડક હોવાથી સહેજ પણ ભેજ કે નબળા દાણાવાળો માલ રિજેક્ટ કરી દેવામાં આવે છે, જ્યારે ખુલ્લા બજારમાં હલકી ગુણવત્તાની મગફળીના પણ રૂ. ૧,૨૦૦ થી ૧,૬૪૦ સુધીના સારા ભાવ મળી જાય છે. આ ઉપરાંત, સરકારી રજિસ્ટ્રેશન, સેમ્પલ પાસ થવાની રાહ અને બેંક ખાતામાં નાણાં જમા થવાની લાંબી પ્રક્રિયાના બદલે માર્કેટ યાર્ડમાં માલ વેચ્યાના ગણતરીના કલાકોમાં જ રોકડા નાણાં હાથમાં આવી જતા હોવાથી ખેડૂતો આર્થિક રીતે વધુ સુરક્ષિત અનુભવી રહ્યા છે.
ભાવ અને નાણાકીય સગવડના આ મોટા તફાવતના કારણે સરકારી ખરીદી પ્રત્યે ખેડૂતોનો રસ ઘટ્યો છે, જે આ વર્ષના નોંધણીના આંકડાઓમાં સ્પષ્ટ દેખાઈ આવે છે. ગત વર્ષે જ્યાં જિલ્લામાં ૧.૦૨ લાખ ખેડૂતોએ ટેકાના ભાવે વેચાણ માટે રજિસ્ટ્રેશન કરાવ્યું હતું, તેની સરખામણીમાં આ વર્ષે ઘટીને માત્ર ૨૬,૪૪૦ ખેડૂતોએ જ નોંધણી કરાવી છે. હાલની બજાર સ્થિતિ જોતાં ખેડૂતો ટેકાના ભાવ કરતાં પ્રતિ મણ સીધા રૂ. ૧,૨૨૨ સુધીનો વધુ નફો કમાઈ રહ્યા છે, જેના કારણે સરકારી ટેકાના ભાવની રાહ જોયા વગર જ ખુલ્લા બજારનો વ્યાપક સ્વીકાર થઈ રહ્યો છે.
