ઉત્ક્રાંતિના પ્રવાસમાં જીવો પોતાના વાતાવરણ અનુસાર કેવી રીતે બદલાય છે તે અંગે વૈજ્ઞાનિકોએ એક ચોંકાવનારી શોધ કરી છે. તાજેતરના ૨૦૨૫ના એક વૈજ્ઞાનિક અભ્યાસમાં ઉત્તરી કેલિફોર્નિયાના ઠંડા જંગલોની 'ડ્રોસોફિલા પરસિમિલિસ' (Drosophila persimilis) માખી અને અમેરિકન સાઉથવેસ્ટના ગરમ રણની 'ડ્રોસોફિલા મોજાવેન્સિસ' (Drosophila mojavensis) માખી પર સંશોધન કરવામાં આવ્યું હતું. આ બંને પ્રજાતિઓ સમાન ઉત્ક્રાંતિ ઇતિહાસ ધરાવતી હોવા છતાં, અલગ-અલગ વાતાવરણમાં રહેવાને કારણે તાપમાન પ્રત્યે તેમની મગજની પ્રતિક્રિયાઓ તદ્દન અલગ વિકસી છે. સંશોધનમાં સ્પષ્ટ થયું કે જંગલની માખીઓ માટે ગરમી એ ભય અથવા ચેતવણી સમાન છે, જ્યારે રણની માખીઓ માટે તે આકર્ષણનું કેન્દ્ર બની જાય છે.
વૈજ્ઞાનિકો દ્વારા કરવામાં આવેલા પ્રયોગોમાં આ બંને પ્રકારની માખીઓને એવા વાતાવરણમાં રાખવામાં આવી જ્યાં તેઓ ઠંડા અને ગરમ તાપમાનના ઝોન વચ્ચે હરીફરી શકે. પરિણામોએ દર્શાવ્યું કે જંગલની માખીઓ ગરમીથી દૂર ભાગતી હતી, જ્યારે રણની માખીઓ સક્રિયપણે ગરમી તરફ આગળ વધતી હતી. આ બંને પ્રજાતિઓ એક જ ભૌતિક ઉત્તેજના એટલે કે તાપમાનનો સામનો કરી રહી હતી, પરંતુ તેમના મગજે તેને અલગ અર્થ આપ્યો હતો. જૈવિક સ્તરે તપાસ કરતા જાણવા મળ્યું કે આ તફાવત 'Gr28b.d' નામના તાપમાન સંવેદના રીસેપ્ટર અને મગજના 'લેટરલ હોર્ન' નામના ભાગમાં થતી સંવેદનાત્મક પ્રક્રિયાને કારણે છે, જે જીવોના વર્તનને દિશા આપે છે.
આ અભ્યાસ માત્ર કીટકોના વર્તન પૂરતો મર્યાદિત નથી, પરંતુ તે ગ્લોબલ વોર્મિંગ અને આબોહવા પરિવર્તન સામે જીવસૃષ્ટિની અનુકૂલન ક્ષમતાને સમજવામાં પણ અત્યંત મહત્વપૂર્ણ સાબિત થશે. જંતુઓ પરાગરજ ફેલાવનાર, વિધાયક અને અન્ય પ્રાણીઓ માટે ખોરાક તરીકે ઇકોસિસ્ટમમાં મોટો ભાગ ભજવે છે. તાપમાનના નાના ફેરફારો પણ તેમની વસ્તીને અસર કરી શકે છે. આ સંશોધન ભવિષ્યમાં વૈજ્ઞાનિકોને એ સમજવામાં મદદ કરશે કે બદલાતા પર્યાવરણમાં કઈ પ્રજાતિઓ ટકી શકશે અને કઈ મુશ્કેલીનો સામનો કરશે, જે ઉત્ક્રાંતિ અને વાતાવરણીય અનુકૂલનના નવા રહસ્યો ખોલે છે.
