સાંખ્યિકી અને કાર્યક્રમ ક્રિયાન્વયન મંત્રાલય દ્વારા જાહેર કરવામાં આવેલા તાજેતરના આંકડાઓ અનુસાર, ઓક્ટોબર 2026માં દેશની છૂટક મોંઘવારી (રિટેલ ઇન્ફ્લેશન) વધીને સરેરાશ 6.09 ટકા થઈ ગઈ છે, જે અગાઉ સપ્ટેમ્બરમાં 5.5 ટકા હતી. ઓક્ટોબર 2024 પછી આ પહેલો અવસર છે જ્યારે મોંઘવારીનો આ દર 6 ટકાની 'લક્ષ્મણ રેખા'ને ઓળંગી ગયો હોય. આ સાથે જ દેશમાં મોંઘવારી વધવાનો આ સતત 12મો મહિનો છે. આંકડાકીય વિશ્લેષણ મુજબ શહેરી વિસ્તારોમાં મોંઘવારી દર વધીને 6.63 ટકા અને ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં 5.41 ટકા નોંધાયો છે. રિઝર્વ બેંક ઓફ ઇન્ડિયા (RBI) માટે મોંઘવારી દરને 2 થી 6 ટકાની મર્યાદામાં રાખવાનું લક્ષ્ય હોય છે, પરંતુ આ તાజా આંકડાઓએ કેન્દ્રીય બેંકની ચિંતાઓમાં વધારો કરી દીધો છે.
મોંઘવારીના આ ઊછાળા પાછળ મુખ્યત્વે ખાદ્ય પદાર્થોની કિંમતોમાં થયેલી બેફામ તેજી જવાબદાર છે. ઓક્ટોબર મહિનામાં ખાદ્ય મોંઘવારી સપ્ટેમ્બરના 7.75 ટકાથી વધીને સીધી 8.94 ટકા પર પહોંચી ગઈ છે. દેશના ઉપભોક્તા મૂલ્ય સૂચકાંક (CPI)માં ખાદ્ય વસ્તુઓનો હિસ્સો આશરે 40 ટકા જેટલો હોવાથી તેનું સીધું અસરકારક પરિણામ સામાન્ય નાગરિકોના રસોડા પર જોવા મળી રહ્યું છે. અસમાન અને નબળા ચોમાસાના કારણે મુખ્ય ખાદ્ય ચીજવસ્તુઓની સપ્લાય ચેઈન પ્રભાવિત થવાથી ડુંગળીના ભાવ બમણા થઈ ગયા છે. આ ઉપરાંત દૂધ, માંસ અને ઈંડા જેવા આવશ્યક પ્રોટીનયુક્ત આહાર તેમજ આયાતી ખાદ્ય તેલો મોંઘા થવાથી આમ આદમીનું માસિક બજેટ ખોરવાઈ ગયું છે.
પરિસ્થિતિની ગંભીરતાને ધ્યાનમાં લેતા આગામી દિવસોમાં નાણાકીય નીતિઓમાં બદલાવના સંકેતો મળી રહ્યા છે. સરકારે અગાઉ ચાલુ નાણાકીય વર્ષમાં મોંઘવારી સરેરાશ 5.2 ટકા રહેવાનું અનુમાન લગાવ્યું હતું, પરંતુ વર્તમાન પરિસ્થિતિ જોતા આ આંકડો વધુ ઉપર જઈ શકે છે. અર્થશાસ્ત્રીઓ અને બજારના નિષ્ણાતોના મતે, આ વધતા ફુગાવાને નિયંત્રિત કરવા માટે ડિસેમ્બર માસમાં યોજાનારી આગામી પૉલિસી બેઠકમાં RBI રેપો રેટમાં 25 બેસિસ પૉઇન્ટનો વધારો કરીને તેને 5.75 ટકા સુધી લઈ જઈ શકે છે. બે વર્ષના અંતરાલ બાદ છૂટક મોંઘવારીનું આ સ્તરે પહોંચવું એ વાતની સાક્ષી પૂરે છે કે સામાન્ય જનતાને મોંઘવારીના મોરચા પર હજુ રાહત મળવાની સંભાવના નહિવત્ છે.
