વૈશ્વિક સ્તરે પ્રાઈવેટ ઇક્વિટી કંપનીઓ દ્વારા કરવામાં આવતા રોકાણોમાં જોખમની સંભાવનાઓને ધ્યાનમાં રાખીને, ભારતીય રિઝર્વ બેંક (RBI) નાણાકીય ક્ષેત્રે કડક નિયમો ઘડવા જઈ રહી છે. પ્રાપ્ત અહેવાલો મુજબ, કેન્દ્રીય બેંક એવા પ્રસ્તાવ પર વિચાર કરી રહી છે જે કોઈપણ પ્રાઈવેટ ઇક્વિટી ફર્મને એકથી વધુ નોન-બેંક ફાઇનાન્સિયલ કંપનીઓ (NBFC) માં કંટ્રોલિંગ સ્ટેક અથવા બહુમતી હિસ્સો ધરાવતા અટકાવશે. આરબીઆઈની મુખ્ય ચિંતા એ છે કે જો કોઈ વૈશ્વિક પ્રાઈવેટ ઇક્વિટી ફર્મ કે તેની સહાયક કંપની નાણાકીય કટોકટીમાં ફસાય, તો તેની ખરાબ અસર તે કંપની દ્વારા સમર્થિત તમામ નોન-બેંક ધિરાણકર્તાઓ પર પડી શકે છે. જો કે, આ નિયંત્રણો માત્ર મોટા હિસ્સા પૂરતા જ મર્યાદિત રહેશે, જ્યારે નાના નાણાકીય રોકાણોને પ્રોત્સાહન આપવામાં આવશે જેથી ઓછા નિયમન હેઠળ વિદેશી રોકાણ આકર્ષિત કરી શકાય.
ભારતીય કાયદા અનુસાર કંટ્રોલિંગ સ્ટેક એટલે કે લિસ્ટેડ કંપનીઓમાં ૨૫% કે તેથી વધુનો મોટો હિસ્સો, અથવા મેનેજમેન્ટ અને ડિરેક્ટર્સની નિમણૂક પર નિયંત્રણ હોવું. સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, જો કોઈ રોકાણકારનો હિસ્સો ૧૫% કે તેથી ઓછો હશે, તો તેને માત્ર એક નાણાકીય રોકાણ ગણવામાં આવશે અને તેના પર ઓછી કડકાઈ રાખવામાં આવશે. આ નવા નિયમોનો ડ્રાફ્ટ જનરલ પબ્લિક સાથે ચર્ચા કર્યા બાદ આ વર્ષના અંત સુધીમાં અથવા આવતા વર્ષની શરૂઆતમાં સત્તાવાર રીતે બહાર પાડવામાં આવી શકે છે. ભારતમાં મજબૂત ધિરાણ માંગ અને ઓછા લોન ડિફોલ્ટને કારણે વિદેશી રોકાણકારોનો નોન-બેંક ધિરાણકર્તાઓ પ્રત્યેનો આકર્ષણ સતત વધી રહ્યો છે, અને ગ્રાન્ટ થોર્ન્ટનના ડેટા મુજબ છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં અબજો ડોલરનું રોકાણ ભારતીય નાણાકીય ક્ષેત્રમાં આવ્યું છે.
આ અગાઉ પણ આરબીઆઈએ બહુવિધ નોન-બેંક ધિરાણકર્તાઓમાં રોકાણ અટકાવવા માટે પગલાં લીધા છે, જેમ કે બૈન કેપિટલ અને જાપાનની મિઝુહો ફાઇનાન્શિયલ ગ્રૂપના કિસ્સામાં જોવા મળ્યું છે. બીજી તરફ, ઇન્ડિયન વેન્ચર એન્ડ ઓલ્ટરનેટ કેપિટલ એસોસિએશને આરબીઆઈ સમક્ષ રજૂઆત કરી છે કે વિવિધ ફંડ્સ દ્વારા ફિનટેક અને નાણાકીય સેવાઓમાં ૨૦% થી વધુ હિસ્સો હસ્તગત કરવાની મંજૂરી આપવામાં આવે. તાજેતરમાં જ બ્લેકસ્ટોન અને ટેમાસેક જેવા વૈશ્વિક દિગ્ગજો દ્વારા ભારતીય નોન-બેંક લેન્ડર્સમાં મોટા રોકાણો કરવામાં આવ્યા છે, જે દર્શાવે છે કે આ ક્ષેત્રમાં વિદેશી મૂડીનું પ્રવાહ ખૂબ જ ઝડપથી વધી રહ્યો છે. આરબીઆઈના આ સંભવિત નિયમો આગામી સમયમાં ભારતના શેડો બેંકિંગ સેક્ટરની રૂપરેખા બદલવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવશે.
