વૈશ્વિક બજારમાં રાસાયણિક ખાતરોના ભાવમાં થયેલા અસાધારણ અને અસહ્ય વધારા અંગે કેન્દ્રીય નાણામંત્રી નિર્મલા સીતારમણે ઊંડી ચિંતા વ્યક્ત કરી છે. તેમણે સ્પષ્ટ શબ્દોમાં જણાવ્યું છે કે વૈશ્વિક સ્તરે ખાતરના ભાવ એટલી હદે વધી ગયા છે કે વિશ્વનો કોઈપણ દેશ આટલા ઊંચા ભાવે લાંબા સમય સુધી ખરીદી ટકાવી રાખવા સક્ષમ નથી. એક આર્થિક પરિસંવાદ દરમિયાન પોતાના વિચારો રજૂ કરતા તેમણે વૈશ્વિક પુરવઠા શૃંખલામાં સર્જાયેલા વિક્ષેપો અને તેના કારણે વિકાસશીલ તેમજ વિકસિત દેશોના કૃષિ ક્ષેત્ર પર પડતી ગંભીર અસરો અંગે ચેતવણી ઉચ્ચારી હતી.
નાણામંત્રીએ જણાવ્યું કે આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ખાતરના કાચા માલ અને તૈયાર ઉત્પાદનોના ભાવમાં થયેલા તોતિંગ ઉછાળાને કારણે તમામ દેશોના અર્થતંત્ર પર ભારે દબાણ સર્જાયું છે. ભારતમાં ખેડૂતોને આ આંતરરાષ્ટ્રીય ભાવવધારાના આર્થિક બોજથી સુરક્ષિત રાખવા માટે સરકાર સતત સબસિડીમાં મોટો વધારો કરી રહી છે, જેથી છેવાડાના ખેડૂત સુધી વાજબી ભાવે ખાતર પહોંચી શકે. જોકે, વૈશ્વિક સ્તરે ભાવ નિયંત્રણ બહાર જઈ રહ્યા હોવાથી સરકારી તિજોરી પર ખાતર સબસિડીનું ભારણ ચિંતાજનક સ્તરે પહોંચી રહ્યું છે, જે લાંબા ગાળે આર્થિક રીતે ટકાવી રાખવું કપરું બની શકે છે.
તેમણે વધુમાં ધ્યાન દોર્યું કે વૈશ્વિક ભૌગોલિક-રાજકીય તણાવ, સંઘર્ષો અને ઊર્જા સંકટને લીધે કુદરતી વાયુ તેમજ ખાતરના પુરવઠાને વ્યાપક નુકસાન થયું છે. ઊર્જાના વધતા ખર્ચ અને નૂર ભાડામાં થયેલા વધારાને કારણે સમગ્ર વિશ્વમાં ખાદ્ય સુરક્ષા સામે જોખમ ઊભું થયું છે. જો વૈશ્વિક સ્તરે ખાતરના ભાવમાં તાત્કાલિક સ્થિરતા નહીં આવે, તો તેની સીધી પ્રતિકૂળ અસર આગામી સમયમાં કૃષિ ઉત્પાદકતા અને વિશ્વભરમાં અનાજના ઉત્પાદન પર પડી શકે છે.
અંતમાં, નાણામંત્રીએ વૈશ્વિક સમુદાયને સાથે મળીને આ કટોકટીનો વ્યાવહારિક ઉકેલ શોધવા હાકલ કરી હતી. ભારતમાં કૃષિ ક્ષેત્રને લાંબા ગાળે આત્મનિર્ભર બનાવવા અને આયાતી રાસાયણિક ખાતરો પરની નિર્ભરતા ઘટાડવા માટે નેનો ખાતર તેમજ પ્રાકૃતિક અને જૈવિક ખેતી જેવા ટકાઉ વિકલ્પોને ઝડપથી પ્રોત્સાહન આપવામાં આવી રહ્યું છે. છતાં પણ, ટૂંકા ગાળામાં વૈશ્વિક બજારો સામાન્ય થાય અને પુરવઠો સુગમ બને તે સમગ્ર વિશ્વના ખેડૂતો અને વૈશ્વિક અર્થતંત્ર માટે અનિવાર્ય છે.
