આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ એટલે કે એઆઈ ઝડપી વિકાસને કારણે આગામી એક દાયકામાં અમેરિકા સહિત વિશ્વભરમાં બેરોજગારીનું પ્રમાણ ત્રણ ગણું વધી શકે છે તેવી ગંભીર ચેતવણી વર્ષ ૨૦૨૪ના નોબેલ પુરસ્કાર વિજેતા અર્થશાસ્ત્રી ડારોન એસેમોગ્લુએ આપી છે. વર્તમાન સમયમાં જે ઝડપે વિવિધ ઔદ્યોગિક અને વ્યાવસાયિક ક્ષેત્રોનું ઓટોમેશન થઈ રહ્યું છે, તેના કારણે માનવ શ્રમનું સ્થાન સ્વચાલિત મશીનો લઈ રહ્યા છે. જો આ દિશામાં સમયસર યોગ્ય નીતિઓ ઘડવામાં નહીં આવે અને હાલની સ્થિતિ યથાવત રહેશે, તો ભવિષ્યમાં લાખો કર્મચારીઓ પોતાની નોકરીઓ ગુમાવી બેસશે તેવો ભય તેમણે વ્યક્ત કર્યો છે.
વિશ્વમાં ટેકનોલોજીના પરિવર્તનની અસાધારણ ગતિ અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરતાં અર્થશાસ્ત્રીએ નોંધ્યું હતું કે ભૂતકાળમાં ઔદ્યોગિક ક્રાંતિના પ્રથમ તબક્કાને પૂર્ણ થતાં આશરે ૮૦ વર્ષ જેટલો લાંબો સમય લાગ્યો હતો. તેની સરખામણીએ આધુનિક એઆઈ ક્રાંતિ માત્ર એકથી બે વર્ષના ટૂંકા ગાળામાં જ એકસાથે અનેક ક્ષેત્રોમાં ઝડપથી વ્યાપી ગઈ છે. નવી ટેકનોલોજીથી ઊભી થતી નવી રોજગારી વિશે તેમણે સ્પષ્ટ કર્યું કે આ નવીન મોડેલ્સને તાલીમ આપવા માટે બહુ મર્યાદિત સંખ્યામાં કુશળ માનવબળની જરૂર પડે છે, જ્યારે તેની સામે નોકરી ગુમાવનારા લોકોની સંખ્યા ખૂબ જ વિશાળ હશે. ઓટોમેશનનો મૂળ હેતુ જ માનવ શ્રમ ઘટાડવાનો હોવાથી આ સંકટ વધુ વકરવાની ભીતિ છે.
એક તાજેતરના વૈશ્વિક સંશોધન મુજબ, હાલમાં પોણા ભાગના કામદારોને પોતાનો રોજગાર છીનવાઈ જવાનો ગંભીર ડર સતાવી રહ્યો છે અને કરોડો કર્મચારીઓએ નવા વિકલ્પો શોધવા મજબૂર થવું પડશે. ટેકનોલોજી નિષ્ણાત ક્લેરા શિહે આ સંદર્ભમાં જણાવ્યું હતું કે આ ટેકનોલોજીનો પ્રભાવ માત્ર લોકોની આજીવિકા પૂરતો સીમિત નથી, પરંતુ તે સમાજમાં લોકોના આત્મસન્માન અને સામાજિક તાણાવાણાને પણ છિન્નભિન્ન કરી શકે છે. જ્યારે મોટા પાયે રોજગારી છીનવાય છે ત્યારે સમાજમાં અસંતોષ અને અસ્થિરતાનું વાતાવરણ સર્જાય છે, જે આવનારા સમયમાં સમગ્ર માનવ સંસાધન સામે એક અભૂતપૂર્વ આર્થિક અને સામાજિક પડકાર ઊભો કરશે.
