ઉત્તરાખંડના પર્વતીય પ્રદેશોમાં ચારધામ યાત્રા માટે હેલિકોપ્ટર સેવાઓ હંમેશાંથી અત્યંત સંવેદનશીલ અને જોખમી રહી છે. તાજેતરમાં ટ્રાન્સ ભારત (Trans Bharat) કંપનીનું હેલિકોપ્ટર દુર્ઘટનાગ્રસ્ત થતાં છ લોકોએ પોતાના પ્રાણ ગુમાવ્યા છે, જેના કારણે આ ક્ષેત્રની હવાઈ સુરક્ષા સામે ફરી એકવાર ગંભીર સવાલો ઊભા થયા છે. આ દુર્ઘટના બાદ ઉત્તરાખંડ સરકારે તાત્કાલિક પગલાં રૂપે આ કંપનીના સમગ્ર કાફલાને ગ્રાઉન્ડ કરી દીધો છે. ઉદ્યોગના નિષ્ણાતો અને ભૂતકાળના રેકોર્ડ પર નજર નાખીએ તો, આ ઓપરેટર સામે અગાઉ પણ અનેક ચેતવણીઓ મળી હતી. અગાઉ ગૂઢાકાશીથી કેદારનાથ જતી વખતે અને ચંબા-અરાકોટ સેક્ટરમાં કટોકટીના સમયે હેલિકોપ્ટર હાઇ-ટેન્શન લાઇન સાથે અથડાવાની ઘટનાઓ બની ચૂકી છે, જે પર્વતીય ઉડ્ડયનમાં રહેલા ગંભીર જોખમોને ઉજાગર કરે છે.
આ સમગ્ર વ્યવસ્થામાં સૌથી મોટો પડકાર સુરક્ષા માટે જવાબદાર કોઈ એક કેન્દ્રીય એજન્સીનો અભાવ છે. ડીજીસીએ (DGCA) જ્યાં ઓપરેટરો અને પાયલટોને લાયસન્સ આપે છે, તો બીજી તરફ ઉત્તરાખંડ સિવિલ એવિએશન ડેવલપમેન્ટ ઓથોરિટી (UCADA) હેલિપેડ સંચાલન અને સ્લોટ મેનેજમેન્ટ સંભાળે છે. સંસદીય સ્થાયી સમિતિએ અગાઉ આ વ્યવસ્થાને 'અસુરક્ષિત અને અ ટકાઉ' ગણાવી હતી કારણ કે આ બંને એજન્સીઓ વચ્ચે જવાબદારીનું મોટું શૂન્યાવકાશ જોવા મળે છે. વધુમાં, ભારતમાં હિમાલય જેવા દુર્ગમ પર્વતીય વિસ્તારોમાં ઉડાન ભરવા માટે પાયલટો માટે કોઈ ફરજિયાત અને વિશિષ્ટ પર્વતીય પ્રશિક્ષણ કે સર્ટિફિકેશનની વ્યવસ્થા ન હોવી પણ એક મોટી ચિંતાનો વિષય છે.
છતાં, ગત વર્ષોની જીવલેણ દુર્ઘટનાઓમાંથી બોધપાઠ લઈને પ્રશાસને સુરક્ષાના સ્તરમાં નોંધપાત્ર સુધારા પણ કર્યા છે. હવે કેદારનાથ અને બદ્રીનાથ જેવા ક્ષેત્રોમાં એર ટ્રાફિક કંટ્રોલ (ATC) યુનિટ્સ સ્થાપિત કરવામાં આવી રહ્યા છે, ઉડ્ડયનના રૂટ ચોક્કસ કરવામાં આવ્યા છે અને ટેક-ઓફ પર પણ નિયંત્રણો મૂકવામાં આવ્યા છે. સહસ્ત્રધારા ખાતે ફ્યુઅલ બોસર, અલગ પાર્કિંગ અને ટેક-ઓફ ટાર્મેક, ખીણ વિસ્તારમાં સીસીટીવી કેમેરા દ્વારા નજર અને 10,000 ફૂટથી વધુ ઊંચાઈના હેલિપેડ પર વજનની મર્યાદા જેવા આધુનિક પગલાંઓ લેવામાં આવ્યા છે. વરિષ્ઠ પાયલટોના મતે, સિસ્ટમમાં સુધારો થયો છે અને સાપ્તાહિક ધોરણે મોનિટરિંગ પણ વધારવામાં આવ્યું છે, પરંતુ પ્રતિકૂળ હવામાન અને પર્વતીય ભૌગોલિક સ્થિતિ વચ્ચે સંપૂર્ણ સુરક્ષા સુનિશ્ચિત કરવા માટે હજુ લાંબી મંઝિલ કાપવાની બાકી છે.
