નવી દિલ્હી ખાતે બંધારણ (૧૨૯મો સુધારો) બિલ, ૨૦૨૪ અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોના કાયદા (સુધારા) બિલ, ૨૦૨૪ સંબંધિત સંયુક્ત સંસદીય સમિતિની બેઠકનું આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું. ભાજપના સાંસદ પી. પી. ચૌધરીની અધ્યક્ષતામાં મળેલી આ મહત્વપૂર્ણ બેઠકમાં દેશના જાણીતા અર્થશાસ્ત્રીઓએ હિસ્સેદાર તરીકે ભાગ લીધો હતો. અધ્યક્ષ પી. પી. ચૌધરીએ આ બેઠક બાદ જણાવ્યું હતું કે, દેશમાં 'એક રાષ્ટ્ર, એક ચૂંટણી' ની વિભાવનાને સાકાર કરવા માટે આ અર્થશાસ્ત્રીઓ દ્વારા આપવામાં આવેલા આર્થિક અને વ્યવહારિક સૂચનો અત્યંત ઉપયોગી સાબિત થશે. ડિસેમ્બર ૨૦૨૪માં લોકસભામાં રજૂ કરવામાં આવેલા આ બંને વિધેયકોને ઊંડાણપૂર્વક ચકાસણી અને સુધારા માટે આ સંયુક્ત સમિતિને મોકલવામાં આવ્યા છે.
આ પ્રસ્તાવિત કાયદાકીય માળખાનો પાયો ભૂતપૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ રામ નાથ કોવિંદની અધ્યક્ષતાવાળી ઉચ્ચ સ્તરીય સમિતિના અહેવાલ પર આધારિત છે, જેમાં કેન્દ્રીય ગૃહમંત્રી અમિત શાહ પણ સભ્ય તરીકે સામેલ હતા. આ સમિતિએ લોકસભા, રાજ્યોની વિધાનસભા અને સ્થાનિક સંસ્થાઓની ચૂંટણીઓ તબક્કાવાર રીતે એકસાથે યોજવાની ભલામણ કરી હતી. ઐતિહાસિક પૃષ્ઠભૂમિ પર નજર કરીએ તો, સ્વતંત્રતા બાદ ૧૯૫૧થી ૧૯૬૭ સુધી દેશમાં લોકસભા અને તમામ રાજ્યોની વિધાનસભાની ચૂંટણીઓ એકસાથે જ યોજાતી હતી. ૧૯૫૧-૫૨ની પહેલી સામાન્ય ચૂંટણીથી શરૂ થયેલી આ પ્રથા ૧૯૫૭, ૧૯૬૨ અને ૧૯૬૭ની ચૂંટણીઓ સુધી સફળતાપૂર્વક ચાલુ રહી હતી.
પરંતુ, ૧૯૬૮ અને ૧૯૬૯ દરમિયાન કેટલીક રાજ્યોની વિધાનસભાનું સમયપૂર્વે વિસર્જન થવાને કારણે આ સમન્વિત ચૂંટણી ચક્ર તૂટી ગયું હતું. આ ઉપરાંત, ૧૯૭૦માં ચોથી લોકસભાનું પણ સમય પહેલાં જ વિસર્જન થતાં ૧૯૭૧માં નવી ચૂંટણીઓ યોજવી પડી હતી અને કટોકટીના સમયગાળા દરમિયાન પાંચમી લોકસભાનો કાર્યકાળ લંબાવવામાં આવ્યો હતો. ત્યારપછીના વર્ષોમાં પણ અનેકવાર લોકસભા અને વિધાનસભાના કાર્યકાળ અધૂરા અટકવા કે લંબાવવાની ઘટનાઓ બનતી રહી છે, જેના કારણે સમગ્ર દેશમાં ચૂંટણીઓનો અલગ-અલગ સમયગાળો પ્રવર્તમાન બન્યો છે. આ જ જટિલતાઓને દૂર કરવા માટે હવે ફરીથી એકસાથે ચૂંટણી યોજવાની દિશામાં ગંભીરતાથી વિચારણા ચાલી રહી છે.
