ઝારખંડના ગુમલા જિલ્લામાં રહેતી કુમારી બરવા અને તેમના ગામની મહિલાઓએ સાબિત કરી દીધું છે કે પરિવર્તન લાવવા માટે મોટા ભંડોળની નહીં પરંતુ દ્રઢ સંકલ્પ અને નાની શરૂઆતની જરૂર હોય છે. આ પ્રેરણાદાયી સફરની શરૂઆત એક નાનકડા સ્વ- સહાય જૂથ (SHG) થી થઈ હતી, જ્યાં દરેક મહિલા રોજની માત્ર ૨ રૂપિયાની બચત કરતી હતી. આ જમા થયેલી મૂડીમાંથી સૌપ્રથમ કુમારી બરવાએ લોન લઈને ગાય ખરીદી અને પછી બેંક-લિંક્ડ ક્રેડિટની મદદથી શાકભાજીની ખેતી શરૂ કરી. આ સફળતાએ તેમને બચત અને સંગઠિત નાણાકીય સહાયતાનું મહત્ત્વ સમજાવ્યું, જેણે ભવિષ્યના મોટા વ્યવસાય માટે મજબૂત પાયો નાખ્યો.
વર્ષ ૨૦૨૨માં આ મહિલાઓની મહેનત રંગ લાવી અને માત્ર ૩૮૧ સભ્યોથી શરૂ થયેલી આ સફર આજે ૧,૫૦૧ સભ્યોની વિશાળ ફાર્મર પ્રોડ્યુસર ઓર્ગેનાઈઝેશન (FPO) માં પરિવર્તિત થઈ ગઈ છે. આ કલેક્ટિવ માત્ર રાગીની ખેતી પૂરતું મર્યાદિત નથી, પરંતુ તે રાગીના સંગ્રહથી લઈને લાડુ, થેકુઆ અને સ્વાદિષ્ટ નાસ્તા જેવા મૂલ્યવર્ધિત (Value-added) ખાદ્ય ઉત્પાદનો તૈયાર કરે છે. આજે આ સંગઠનનું માસિક વેચાણ ૬ લાખથી ૭ લાખ રૂપિયા સુધી પહોંચી ગયું છે, જે ૧૫૦ થી વધુ મહિલાઓને કાયમી રોજગારી પૂરી પાડીને તેમના પરિવારના આર્થિક જીવનમાં મોટો બદલાવ લાવી રહ્યું છે.
આ વ્યવસાયિક સફળતા ઉપરાંત આ પહેલે ગ્રામીણ મહિલાઓના જીવનમાં સામાજિક ક્રાંતિ પણ આણી છે. ગુમલાના નાના રસોડામાંથી શરૂ થયેલી આ પ્રોડક્ટ્સ હવે દિલ્હી અને હૈદરાબાદ જેવા મોટા શહેરોની પ્રદર્શનો અને મેળાઓ સુધી પહોંચી છે. જે મહિલાઓએ ક્યારેય રેલવેના પાટા પણ જોયા નહોતા, તેઓ આજે વ્યવસાયિક અર્થે ટ્રેન અને વિમાન દ્વારા મુસાફરી કરી રહી છે. આ અનોખી પહેલ દર્શાવે છે કે જો ગ્રામીણ મહિલાઓને યોગ્ય માર્ગદર્શન, બજારની પહોંચ અને સામૂહિક સમર્થન મળે, તો સ્થાનિક ખેત પેદાશો પણ તેમને આત્મનિર્ભર અને સશક્ત બનાવી શકે છે.
